Til haqida umumiy ma’lumot. Fonetika test

Til haqida umumiy ma’lumot. Fonetika test. Ona tili fanidan testlar to’plami. Abituriyentlaruchun blok test (2019).

Fonetika  tildagi tovushlar, ularning paydo bo‘lishi va turlari, nutq organlari, ularning tovush hosil qilishdagi harakat holati, nutq apparati, nutq tovushlarining akustik va artikulyatsion xususiyatlari, nutq jarayonida sodir bo‘ladigan turli xil fonetik hodisalar, nutqning fonetik bo‘linishi, tovushlarining kommunikativ roli hamda prosodika kabi hodisalar o‘rganiladi.

Demak, fonetika – (gr. Phone – tovush) tilning keng ma’noda tovush tuzilishini o’rganuvchi tilshunoslikning bo’limi. U tovushlar bilan bog’liq bo’lgan har qanday hodisalarni tekshiradi.

 

Mundarija

Natija

#1. Quyidagi qaysi vazifani bajaruvchi qo‘shimcha birgina til oldi jarangli undosh bilan ifodalanishi mumkin?

fe’lning birgalik nisbati shaklini hosil qiluvchi qo‘shimcha

fe’lning kelasi zamon shaklini hosil qiluvchi qo‘shimcha

I shaxs birlikdagi egalik qo'shimchasi

fe’lning harakat nomi shaklini hosil qiluvchi qo‘shimcha

#2. Quyida berilganlardan tarkibida ng harflar birikmasi ishtirok etgan so‘zlarni aniqlang.1) dengiz; 2) singan; 3) kongress; 4) ko‘rdingiz; 5) tonggi; 6) osmonga.

1, 2, 3, 4, 6

1, 4, 5, 6

2, 3, 5, 6

1, 4, 5

#3. Qaysi javobda berilgan so‘zlarning ma’nolarini farqlovchi undosh tovushlar ham jarangli yoki jarangsizligiga ko‘ra, ham til qismlarining harakatiga ko‘ra o‘zaro bir turga mansub?

talaba-g‘alaba

qovun-sovun

do‘ppi-lo‘ppi

burun-butun

#4. Odobli, bilimdon, aqlli, mehnatsevar va iymon-e’tiqodli farzand nafaqat ota-onaning, balki butun jamiyatning katta boyligidir. Ushbu gapdagi ot yasovchi qo‘shimchalar tarkibida nechta til oldi jarangli undosh ishtirok etgan?

6 ta

1 ta

3 ta

2 ta

#5. Hayotimizda kitobning ahamiyati beqiyosdir. Ushbu gapdagi qaratqich aniqlovchi tarkibida qatnashgan undoshlar haqidagi to‘g‘ri ma’lumotni toping.

Jarangsiz lab-lab undoshi qatnashgan.

Jarangsiz til orqa undoshi qatnashgan.

Jarangli til oldi undoshi 2 o‘rinda qatnashgan.

Jarangli til orqa undoshi 2 o‘rinda qatnashgan.

#6. Millatning dahosi, aqli va ruhiyati maqollaridan bilinadi. Ushbu gapdagi nechta so‘z tarkibida jarangsiz til oldi undoshi qatnashgan?

2 ta

5 ta

3 ta

4 ta

#7. Qaysi gapdagi undalma tarkibida 4 ta til oldi jarangli undosh qatnashgan?

Botir bo‘ling, bolalarim, dushmanga aslo bo‘yin egmang.

O, gul bahor, sen ochil, sochil, madh etayin men yoza-yoza.

Ey farzand, qancha notiq bo‘lsang ham, o‘zingni bilganlardan pastroq tutgil.

Yosh do‘stim, o‘qituvchi ham xuddi onadek mehribon, ulug‘.

#8. O’g‘lim, sen uzumini yegin-u, bog’ini surishtirma. Ushbu gapda tarkibidagi barcha undoshlari jarangli til undoshlariga mansub bo‘lgan so‘z qanday sintaktik vazifa bajargan?

to‘ldiruvchi

ega

kesim

undalma

#9. Quyida berilgan qaysi gaplarda shakl yasovchi qoshimcha ta’sirida tovush o’zgarishi bilan yozilgan so‘z yasovchi qoshimcha qatnashgan?1) Sayroqi qushlar makoni bo‘lgan bu bog‘ endi xunuk manzara kasb etgan edi; 2) Unsin xola ko’rpaning chiroyli qavig‘iga qarab o‘z ishidan mamnun bo‘lardi; 3) U mayda tishli taroq bilan sochini avaylab taradi; 4) U do‘stiga qaynoq tilaklarini izhor qilmoqchi edi; 5) Nursultonning quvnoqligi atrofdagilarning ham kayfiyatini ko’tardi.

2, 3, 4

1, 3, 5

2, 5

2, 4

#10. Qaysi javobdagi barcha so‘zlar tarkibida til orqa burun undoshi qatnashgan?

tongi, yengildi, dengiz

so‘nggi, kongress, tungi

tong, shtanga, ko‘rdingiz

jarang, singil, bugungi

#11. Ko‘p tilni bilish bitta qulfni ocha oladigan bir nechta kalitga ega bo’lishdir. Ushbu gapdagi tarkibida jarangsiz lab undoshi qatnashgan so‘zlar qaysi turkumga oid?

fe’l, ot, olmosh

ot, olmosh

ravish, ot

ravish, fe’l, ot

#12. Sovuqdan dag‘-dag‘ qaltirayotgan cho‘pon uzoqdan miltiqning ovozini eshitdi. Ushbu gapda qatnashgan taqlid so‘z tarkibidagi undoshlar haqida berilgan qaysi ma’lumot to‘g‘ri emas?

Til oldi undoshi 2 o‘rinda ishtirok etgan.

Jarangli undoshlar ishtirok etgan.

Chuqur til orqa undoshi 2 o‘rinda ishtirok etgan.

Jarangsiz lab undoshi ishtirok etgan.

#13. Quyida berilganlardan tarkibida ng harflar birikmasi ishtirok etmagan so‘zlarni aniqlang. 1) sening; 2) donga; 3) shtanga; 4) qonguncha; 5) yengil; 6) ko‘ngach.

1, 3, 4, 5

1, 2, 4, 6

2, 3, 4, 6

2, 3, 5, 6

#14. Qaysi javobda egalik qo‘shimchasi qo‘shilganda tovush o‘zgarishi bilan yoziladigan tub so‘zlar qatori berilgan?

yurak, buyruq, kerak

axloq, tirnoq, pishloq

bilak, qovoq, chelak

sovuq, sana, o‘ym

#15. Qaysi gapdagi ega vazifasidagi so‘z tarkibida ishtirok etgan undoshlarning barchasi jarangli til undoshlari sanaladi?

Shunda botir o‘g‘lonlar yurt himoyasiga otlanibdilar.

Ilm olish oson ish emas, unga har kim chidayvermaydi.

Javohir yo‘lda adashib qolgan bir cholni ko‘rib qoldi.

Ustoz ko‘rmagan shogird har maqomga yo‘rg‘alar.

#16. Qaysi javobda tarkibida jarangsiz til oldi undosh(lar)i ishtirok etgan yasama narsa otlari berilgan?

yurtdosh, tilshunos, quroldosh

qisqich, taroq, o‘chirg‘ich

guldon, elak, kiyim

go‘sht, pichoq, qoshiq

#17. Quyida berilganlardan tarkibidagi barcha undoshlari jarangli til undoshlariga mansub bo‘lgan yasama so‘zlarni aniqlang.1) yolg‘izlik; 2) teshik; 3) guldor; 4) yozgi; 5) jigarrang; 6) diyor.

1, 3, 4, 5

1, 2, 3, 6

4, 5, 6

3, 4, 5

#18. Qaysi javobda berilgan so‘zlarning ma’nolarini farqlovchi undosh tovushlar ham jarangli yoki jarangsizligiga ko‘ra, ham til qismlarining harakatiga ko‘ra o‘zaro bir turga mansub emas?

narvon-karvon

dutor-duchor

quduq-quruq

qayla-qayra

#19. Qaysi javobda egalik qo‘shimchasi qo‘shilganda tovush o‘zgarishi bilan yoziladigan yasama so‘zlar qatori berilgan?

so‘roq, terak, ko‘zoynak

qiliq, istak, elak

tirnoq, chelak, parrak

bo‘yoq, ittifoq, qiziq

#20. Quyida berilganlardan tarkibidagi barcha undoshlari jarangli til undoshlariga mansub bo‘lgan yasama so‘zlarni aniqlang. 1) yig‘in; 2) tushuncha; 3) ozg‘in; 4) g‘ildirak; 5) ezgu; 6) yog‘li.

1, 3, 6

2, 4, 5

1, 2, 4, 5, 6

1, 3, 5, 6

#21. Qaysi javobda berilgan so‘zlarning ma’nolarini farqlovchi undosh tovushlar ham jarangli yoki jarangsizligiga ko‘ra, ham til qismlarining harakatiga ko‘ra o‘zaro bir turga mansub?

chayla-qayla

paxta-taxta

qadoqchi-qaroqchi

hayron-hayvon

#22. Fil kuchli, fildan ham til kuchlidir. Ushbu gapda nechta tub so‘z tarkibida jarangsiz til oldi undoshi ishtirok etgan?

1 ta

3 ta

4 ta

2 ta

#23. Qaysi javobda berilgan so‘zlarning ma’nolarini farqlovchi undosh tovushlar ham jarangli yoki jarangsizligiga ko‘ra, ham til qismlarining harakatiga ko‘ra o‘zaro bir turga mansub emas?

tuzmoq-suzmoq

jon-don

g‘ildira-shildira

ziyon-ziyod

#24. Qaysi javobda berilgan ma’lumot to‘g‘ri emas?

Ko‘rsatish olmoshlariga egalik qo‘shimchalari qo‘shilganda talaffuz va imloda bir undosh orttirilishini kuzatish mumkin.

a fe’l yasovchi qo‘shimchasi qo‘shilishi ta’sirida so‘z asosi imlosida bir unlinking tushib qolishini kuzatish mumkin.

g undoshi bilan tugagan so‘zlarga jo‘nalish kelishigi qo‘shimchasi qo‘shilganda asos va qo‘shimcha talaffuzida tovush o‘zgarishi kuzatilsada, imloda tovush o‘zgarishi bilan yozilmaydi.

-yap zamon shaklini hosil qiluvchi qo‘shimcha undosh bilan tugagan fe’l asoslariga qo‘shilganda -ayap holida talaffuz qilinadi va -ayap holida yoziladi.

Oldingisi

Tugatish

Mavzulashtirilgan testlar>>