Til haqida umumiy ma’lumot. Fonetika test

Til haqida umumiy ma’lumot. Fonetika test. Ona tili fanidan testlar to’plami. Abituriyentlaruchun blok test (2019).

Fonetika  tildagi tovushlar, ularning paydo bo‘lishi va turlari, nutq organlari, ularning tovush hosil qilishdagi harakat holati, nutq apparati, nutq tovushlarining akustik va artikulyatsion xususiyatlari, nutq jarayonida sodir bo‘ladigan turli xil fonetik hodisalar, nutqning fonetik bo‘linishi, tovushlarining kommunikativ roli hamda prosodika kabi hodisalar o‘rganiladi.

Demak, fonetika – (gr. Phone – tovush) tilning keng ma’noda tovush tuzilishini o’rganuvchi tilshunoslikning bo’limi. U tovushlar bilan bog’liq bo’lgan har qanday hodisalarni tekshiradi.

 

Mundarija

Natija

#1. Qaysi javobda egalik qo‘shimchasi qo‘shilganda tovush o‘zgarishi bilan yoziladigan yasama so‘zlar qatori berilgan?

qiliq, istak, elak

bo‘yoq, ittifoq, qiziq

so‘roq, terak, ko‘zoynak

tirnoq, chelak, parrak

#2. Hayotimizda kitobning ahamiyati beqiyosdir. Ushbu gapdagi qaratqich aniqlovchi tarkibida qatnashgan undoshlar haqidagi to‘g‘ri ma’lumotni toping.

Jarangsiz til orqa undoshi qatnashgan.

Jarangli til orqa undoshi 2 o‘rinda qatnashgan.

Jarangsiz lab-lab undoshi qatnashgan.

Jarangli til oldi undoshi 2 o‘rinda qatnashgan.

#3. Quyida berilganlardan tarkibidagi barcha undoshlari jarangli til undoshlariga mansub bo‘lgan yasama so‘zlarni aniqlang.1) yolg‘izlik; 2) teshik; 3) guldor; 4) yozgi; 5) jigarrang; 6) diyor.

3, 4, 5

4, 5, 6

1, 2, 3, 6

1, 3, 4, 5

#4. Qaysi javobda tarkibida jarangsiz til oldi undosh(lar)i ishtirok etgan yasama narsa otlari berilgan?

go‘sht, pichoq, qoshiq

yurtdosh, tilshunos, quroldosh

qisqich, taroq, o‘chirg‘ich

guldon, elak, kiyim

#5. Qaysi javobda berilgan so‘zlarning ma’nolarini farqlovchi undosh tovushlar ham jarangli yoki jarangsizligiga ko‘ra, ham til qismlarining harakatiga ko‘ra o‘zaro bir turga mansub?

do‘ppi-lo‘ppi

talaba-g‘alaba

burun-butun

qovun-sovun

#6. Ko‘p tilni bilish bitta qulfni ocha oladigan bir nechta kalitga ega bo’lishdir. Ushbu gapdagi tarkibida jarangsiz lab undoshi qatnashgan so‘zlar qaysi turkumga oid?

ot, olmosh

ravish, ot

fe’l, ot, olmosh

ravish, fe’l, ot

#7. Quyidagi qaysi vazifani bajaruvchi qo‘shimcha birgina til oldi jarangli undosh bilan ifodalanishi mumkin?

fe’lning kelasi zamon shaklini hosil qiluvchi qo‘shimcha

fe’lning birgalik nisbati shaklini hosil qiluvchi qo‘shimcha

I shaxs birlikdagi egalik qo'shimchasi

fe’lning harakat nomi shaklini hosil qiluvchi qo‘shimcha

#8. Qaysi javobdagi barcha so‘zlar tarkibida til orqa burun undoshi qatnashgan?

so‘nggi, kongress, tungi

tong, shtanga, ko‘rdingiz

jarang, singil, bugungi

tongi, yengildi, dengiz

#9. Qaysi gapdagi ega vazifasidagi so‘z tarkibida ishtirok etgan undoshlarning barchasi jarangli til undoshlari sanaladi?

Shunda botir o‘g‘lonlar yurt himoyasiga otlanibdilar.

Ustoz ko‘rmagan shogird har maqomga yo‘rg‘alar.

Javohir yo‘lda adashib qolgan bir cholni ko‘rib qoldi.

Ilm olish oson ish emas, unga har kim chidayvermaydi.

#10. Odobli, bilimdon, aqlli, mehnatsevar va iymon-e’tiqodli farzand nafaqat ota-onaning, balki butun jamiyatning katta boyligidir. Ushbu gapdagi ot yasovchi qo‘shimchalar tarkibida nechta til oldi jarangli undosh ishtirok etgan?

1 ta

3 ta

6 ta

2 ta

#11. Qaysi gapdagi undalma tarkibida 4 ta til oldi jarangli undosh qatnashgan?

O, gul bahor, sen ochil, sochil, madh etayin men yoza-yoza.

Botir bo‘ling, bolalarim, dushmanga aslo bo‘yin egmang.

Ey farzand, qancha notiq bo‘lsang ham, o‘zingni bilganlardan pastroq tutgil.

Yosh do‘stim, o‘qituvchi ham xuddi onadek mehribon, ulug‘.

#12. Qaysi javobda berilgan so‘zlarning ma’nolarini farqlovchi undosh tovushlar ham jarangli yoki jarangsizligiga ko‘ra, ham til qismlarining harakatiga ko‘ra o‘zaro bir turga mansub?

chayla-qayla

paxta-taxta

qadoqchi-qaroqchi

hayron-hayvon

#13. Qaysi javobda berilgan so‘zlarning ma’nolarini farqlovchi undosh tovushlar ham jarangli yoki jarangsizligiga ko‘ra, ham til qismlarining harakatiga ko‘ra o‘zaro bir turga mansub emas?

g‘ildira-shildira

ziyon-ziyod

jon-don

tuzmoq-suzmoq

#14. Quyida berilganlardan tarkibida ng harflar birikmasi ishtirok etmagan so‘zlarni aniqlang. 1) sening; 2) donga; 3) shtanga; 4) qonguncha; 5) yengil; 6) ko‘ngach.

2, 3, 5, 6

2, 3, 4, 6

1, 2, 4, 6

1, 3, 4, 5

#15. Sovuqdan dag‘-dag‘ qaltirayotgan cho‘pon uzoqdan miltiqning ovozini eshitdi. Ushbu gapda qatnashgan taqlid so‘z tarkibidagi undoshlar haqida berilgan qaysi ma’lumot to‘g‘ri emas?

Chuqur til orqa undoshi 2 o‘rinda ishtirok etgan.

Jarangli undoshlar ishtirok etgan.

Jarangsiz lab undoshi ishtirok etgan.

Til oldi undoshi 2 o‘rinda ishtirok etgan.

#16. Qaysi javobda berilgan so‘zlarning ma’nolarini farqlovchi undosh tovushlar ham jarangli yoki jarangsizligiga ko‘ra, ham til qismlarining harakatiga ko‘ra o‘zaro bir turga mansub emas?

narvon-karvon

qayla-qayra

dutor-duchor

quduq-quruq

#17. Quyida berilganlardan tarkibidagi barcha undoshlari jarangli til undoshlariga mansub bo‘lgan yasama so‘zlarni aniqlang. 1) yig‘in; 2) tushuncha; 3) ozg‘in; 4) g‘ildirak; 5) ezgu; 6) yog‘li.

2, 4, 5

1, 3, 5, 6

1, 3, 6

1, 2, 4, 5, 6

#18. O’g‘lim, sen uzumini yegin-u, bog’ini surishtirma. Ushbu gapda tarkibidagi barcha undoshlari jarangli til undoshlariga mansub bo‘lgan so‘z qanday sintaktik vazifa bajargan?

to‘ldiruvchi

kesim

ega

undalma

#19. Quyida berilgan qaysi gaplarda shakl yasovchi qoshimcha ta’sirida tovush o’zgarishi bilan yozilgan so‘z yasovchi qoshimcha qatnashgan?1) Sayroqi qushlar makoni bo‘lgan bu bog‘ endi xunuk manzara kasb etgan edi; 2) Unsin xola ko’rpaning chiroyli qavig‘iga qarab o‘z ishidan mamnun bo‘lardi; 3) U mayda tishli taroq bilan sochini avaylab taradi; 4) U do‘stiga qaynoq tilaklarini izhor qilmoqchi edi; 5) Nursultonning quvnoqligi atrofdagilarning ham kayfiyatini ko’tardi.

1, 3, 5

2, 3, 4

2, 5

2, 4

#20. Qaysi javobda berilgan ma’lumot to‘g‘ri emas?

-yap zamon shaklini hosil qiluvchi qo‘shimcha undosh bilan tugagan fe’l asoslariga qo‘shilganda -ayap holida talaffuz qilinadi va -ayap holida yoziladi.

a fe’l yasovchi qo‘shimchasi qo‘shilishi ta’sirida so‘z asosi imlosida bir unlinking tushib qolishini kuzatish mumkin.

Ko‘rsatish olmoshlariga egalik qo‘shimchalari qo‘shilganda talaffuz va imloda bir undosh orttirilishini kuzatish mumkin.

g undoshi bilan tugagan so‘zlarga jo‘nalish kelishigi qo‘shimchasi qo‘shilganda asos va qo‘shimcha talaffuzida tovush o‘zgarishi kuzatilsada, imloda tovush o‘zgarishi bilan yozilmaydi.

#21. Millatning dahosi, aqli va ruhiyati maqollaridan bilinadi. Ushbu gapdagi nechta so‘z tarkibida jarangsiz til oldi undoshi qatnashgan?

5 ta

2 ta

4 ta

3 ta

#22. Fil kuchli, fildan ham til kuchlidir. Ushbu gapda nechta tub so‘z tarkibida jarangsiz til oldi undoshi ishtirok etgan?

2 ta

3 ta

4 ta

1 ta

#23. Qaysi javobda egalik qo‘shimchasi qo‘shilganda tovush o‘zgarishi bilan yoziladigan tub so‘zlar qatori berilgan?

bilak, qovoq, chelak

axloq, tirnoq, pishloq

yurak, buyruq, kerak

sovuq, sana, o‘ym

#24. Quyida berilganlardan tarkibida ng harflar birikmasi ishtirok etgan so‘zlarni aniqlang.1) dengiz; 2) singan; 3) kongress; 4) ko‘rdingiz; 5) tonggi; 6) osmonga.

1, 4, 5, 6

1, 2, 3, 4, 6

1, 4, 5

2, 3, 5, 6

Oldingisi

Tugatish

Mavzulashtirilgan testlar>>