Ko’makchi mavzusida testlar

Abituriyentlar va maktab o’quvchilari uchun testlar to’plami. Ko’makchi mavzusida testlar. Ona tili fanidan testlar.

Koʻmakchi — yordamchi soʻzlarning bir turi.Ko’makchi atash ma’nosiga ega emas va u hech qachon mustaqil bo’la olmaydi.So’zni so’zga bog’lab so’z birikmasi hosil qiladi. Gapda ot yoki õzlashgan soʻzlardan keyin kelib, vosita, maqsad, sabab, vaqt, makon sintatik munosabatlarni ifodalash uchun qoʻllanadi. Bilan va ga almashsa u vazifadosh bog’lovchi bo’ladi ko’makchi emas.

Shunga koʻra, 2 guruhga boʻlinadi:

1) sof (asl) ko’makchilar;

2) funksional ko’makchilar (koʻmakchi vazifasida qoʻllanuvchi soʻzlar).

 

Mundarija

Natija

#1. Qaysi javobda bog‘lovchi, ko‘makchi, yuklamalarga ikkitadan misol keltirilgan?

atigi, hatto, naq, mabodo, tufayli, uzra

nahotki, hatto, sayin, ya’ni, tufayli, uzra

nahotki, basharti, qadar, balki, hatto, faqat

naq, negaki, sayin, atigi, hamda, uzra

#2. Qaysi gapda yasama otga birikib kelgan sof ko’makchi mavjud?

Nigora yaxshi xulqi, chiroyli muomalasi uchun ham obro'ga erishishi mumkin edi-ku!

Bitmas-tuganmas bilimning tagida mashaqqatli mehnat yotadi.

Halollik buyuklik sari dastlabki qadamgina bo'lib qolmay, buyuklikning ayni o'zidir.

Nigora yaxshi xulqi, chiroyli muomalasi uchun ham obro'ga erishishi mumkin edi-ku!

#3. Qaysi qatordagi gapda vazifadosh ko’makchi ishtirok etgan?

Bu kitobni qo'liga olgandan keyin, bosh ko’tarmay o‘qish kerak.

Avval o‘yla, keyin so‘yla.

Ish bilan ovvora bo‘lib, kunning o‘tganini ham sezmay qolibman.

Xalqimiz jisman, ham ruhan uyg‘oq bo‘lmog‘i lozim.

#4. Vazifadosh ko‘makchi qo’llangan gapni toping.

O‘zni ozod qush kabi Ko‘rmoqni istaydir ko'ngil.

Qish o‘tib, bahor kelishi bilan Qorabog'da o'tkazilgan qurultoyda Boyazid ustiga yurishga qaror qilindi.

Sarhad uzra soqchidek Turmoqni istaydir ko‘ngil.

Yangi yoqqan qor oyoq ostlarida g‘irchillama etik singari ovoz berib yotar edi.

#5. Ushbu misollarda qo’llangan avval so‘zi qaysi qatorda to‘g ‘ri izohlangan? 1) Bu keng xonaga G‘ulomjon avvallari ham ko‘p kelgan edi. 2) Bundan to‘rt yil avval u yerlar cho‘l edi. 3) Mana so‘nggi xotira: ikki yarim yil avval mehribon ona uni shaharga uzatgandi. 4) Tirikchiligimiz avval qanday bo‘lgan bo‘lsa, hozir ham shunday.

2, 3, 4 - mustaqil so‘z; 1 - vazifadosh ko'makchi

2, 3 - mustaqil so‘z; 1, 4 - vazifadosh ko‘makchi

1, 4 - mustaqil so‘z; 2, 3 - vazifadosh ko‘makchi

1, 3 - mustaqil so‘z; 2, 4 - , vazifadosh ko‘makchi

#6. Bog‘lovchi uyushiq bo‘laklarni bog‘lab kelmagan gapni toping.

Unda yashash ishtiyoqi, pok muhabbat, bitmas-tuganmas orzu va qudrat bor edi.

Menda na bol tayyorlamoq va na uya solmoq mashaqqati bor.

Ko‘ngil, sen munchalar nega kishanlar birla do‘stlashding? Na faryoding, na doding bor, Nechun sen muncha sustlashding?

Tilning bilish borasidagi ahamiyati oddiy bilim bilan cheklanmay, ma’rifatni, ya’ni bilishning eng oddiy martabasini ham o‘z ichiga oladi.

#7. Vazifadosh ko‘makchili gaplarni ajrating.1) Musiqa sadolari ostida qadamlar ildamlashdi. 2) Bu chiroqlar bir-ikki soatgina yonib, keyin kuyib qolardi. 3) Dars tamom bo‘lgandan keyin o‘quvchilar uylari tomon tarqaldilar. 4) Qoziq ustida qor turmas. 5) U turli mamlakatlarni kezgan, turli xalqlar, urug‘- aymoqlar ichida bo‘lgan. 6) Zafar kelar qishlog‘iga kechga yaqin. 7) Albatta, oshna-og‘ayni orasida mol pisand emas.

2, 4, 5, 6

1, 3 5, 7

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7

1, 3, 5, 6, 7

#8. Qaysi gapda vazifadosh ko‘makchi otlashgan sifatga birikib kelgan?

Pokiza kishi hamisha shodlik ustida, gunohkor esa g‘am va qayg‘u ostida bo'ladi.

Insonning fe’l-atvoriga qarab unga baho berishadi.

Donolar uchun har bir sinov yangi yutuqlarning ibtidosidir.

Yomonlarning qoshida yalinish yaxshilar ishi emas.

#9. Qaysi gapda bog‘lovchi, ko‘makchi, yuklama qo‘llangan?

Usmon Nosir ham mashhur siymolar kabi juda yoshligidan ko‘p ijobiy xislatlarga ega bo‘lgan edi.

Polvonning qo‘li kuch bilan o‘ziga tortar, ammo bir qarich ham oldiga siljitolmasdi.

Ey farzand, aqlli, farosatli va ilm-hunarli kishilar bilan do‘st bo‘l.

Mehmonlar sut-qatiq bilan choy ichib, darhol o‘tirgan joylariga uzandilar va aravada urinib kelganlari uchun uzanar-uzanamas uyquga ketdilar.

#10. Tabiat ishlariga qo’pollik bilan aralashish tufayli paydo bo’lgan kasalliklarni farmatsevtika zavodlarida ishlangan dorilar bilan tuzatib bo’lmaydi. Ushbu gapdagi yordamchi so’z turkum(lar)iga mansub birliklar hamda ular bilan shakllangan bo’laklar haqida berilgan to’g’ri fikrni aniqlang.

Yordamchi so'zlar bir o'rinda hol, ikki o'rinda to'ldiruvchini shakllantirishga xizmat qilgan

Yordamchi so'zlar bilan shakllangan bo'laklarning barchasi kesimga bevosita tobelangan.

Yordamchi so'zlarning barchasi sof ko'makchilar hisoblanadi.

Gapdagi yordamchi so'zlarning barchasini kelishik qo'shimchalari bilan almashtirish mumkin.

#11. Qaysi javobda yordamchi so‘z turkumiga oid birliklarning hamma turi ishtirok etgan?

Halollik buyuklik sari dastlabki qadamgina bo‘lib qolmay, buyuklik va insoniylikning ayni o‘zidir.

Balki, ertalab o‘ziga isitib berish uchun shunaqa deyayotgandir.

Usmon Nosir nihoyatda ziyrak, idrokli, keng mushohadali, o‘ta qiziquvchan, uquvli, bilimga chanqoq, mehnatkash edi va shu fazilatlari bilan ajralib turar edi.

Sharifning haqiqat ufurib turgan gaplariga va fikrlariga qarshi na Nozima bir narsa deya oldi, na Nabijon.

#12. Vazifadosh ko‘makchilar qatorini aniqlang.

uchun, tufayli, uzra, haqida

sari, ko‘ra, qaramay, singari

ko‘ra, qarab, deb, atab

orqali, bilan, sayin, keyin

#13. Donolar deydi: «Soy qanchalik tez oqsa, u shunchalik sayoz bo’ladi≫. Qaysi gapda yasama otga birikib kelgan sof ko’makchi mavjud?

Bitmas-tuganmas bilimning tagida mashaqqatli mehnat yotadi.

Imonli kishi aql-zakovat sohibi bo'lish bilan birga insoniy, ijtimoiy muammolarni hal etishda faol ishtirok etadi.

Halollik buyuklik sari dastlabki qadamgina bo'lib qolmay, buyuklikning ayni o'zidir.

Nigora yaxshi xulqi, chiroyli muomalasi uchun ham obro‘ga erishishi mumkin edi-ku!

#14. Jo‘nalish kelishigi bilan qo‘llanadigan ko‘makchi qaysi qatorda?

yang‘lig‘

tufayli

yarasha

uchun

#15. Qaysi gapda qatnashgan barcha ko‘makchilar yasama so‘z bilan ifodalangan gap bo’laklarini shakllantirishga xizmat qilgan?

«Goho miriqib dam olish uchun ham vaqt ajratish kerak- da», - dedi u beg‘uborlik bilan tog‘ tomonga qarab.

U do‘stidan xavotirlangani uchun changalzor tomon yurdi- yu, biroz qo‘rqoqligi tufayli u yerga kirishga ikkilandi.

U xuddi usta zargarlar kabi uzukni boshdan - oyoq aylantirib qaradi, ammo hech narsani sezmagani uchun uni Naziraga qaytarib berdi.

«Tinchlik tufayli ellar obod, xonadonlar tinch, - dedi otaxon donishmandlik bilan, - bu haqda bilib qo‘ying».

#16. Qaysi gap tarkibida ko‘makchi qatnashmagan?

Siz bilan hamsuhbat bo‘lmasdan avval boshqacha

Sen singari o'quvchilar bizning faxrimiz.

Avval o‘yla, keyin so‘yla.

Bu kitob qoiiga tushgandan keyin, osh ko'tarmay o‘qidi.

#17. Jo‘nalish kelishigidagi ismlar bilan birga qo‘llana oladigan ko’makchilar berilgan qatorni toping.

ko‘ra, yarasha, asosan, qarab,' sari

qaramay, asosan, doir, tomon,, uzra

tomon, yarasha, muvofiq, doir, asosan

ko'ra, qaramay, yarasha, bo'ylab, muvofiq

#18. Qaysi javobda tarkibidagi kelishik qo‘shimchalarini ko‘makchilar bilan almashtirish mumkin bo‘lgan so‘z birikmalari to‘g‘ri ko‘rsatilgan? 1) olchaning guli; 2) shoshmasdan yurmoq; 3) chapga burilmoq; 4) mashinada kelmoq; 5) ukasiga olmoq; 6) uyalganidan kelmoq

2, 3, 4, 6

1, 2, 4, 5, 6

3, 4, 5, 6

1, 4, 5, 6

#19. Qaysi gapda chegara ma’nosini ifodalab kelgan ko’makchi qatnashgan?

Bu olimning dong'i xon saroyigacha yetib borgan edi.

Ustoz bir necha soniyalik mulohazalardan so'ng gap boshladi.

Axir baliq ham suvga intiladi ko'kat yorug'lik sari bo‘y cho'zadi.

Shu yilning oxiriga qadar korxonaga yana beshta dastgoh keltiriladi.

#20. Qaysi gapda ko‘makchini unga ma’nodosh bo‘lgan kelishik qo‘shimchasi bilan almashtirish mumkin?

U do'stining gaplarini diqqat bilan eshitdi.

Xatni olib, ko'k qalam bilan ostiga chizilgan satrlarni o‘qidi.

U mumtoz qo'shiqlarni zavq bilan kuylardi.

Men ham sizlar bilan shahar aylanishga boraman.

#21. Qaysi gap tarkibida vazifadosh ko‘makchi bor?

Ajdodlari bilan faxrlana oladigan millatning kelajagi buyukdir

Bahor kelishi bilan daraxtlar oq kiyimini kiya boshlaydi.

Kitob ustida uzoq ishladi.

Osmon uzra qaldirg‘ochlarning yoqimli parvozi dillarni xushnud qildi.

#22. Jarangli va jarangsizligiga ko‘ra bir guruhga kiruvchi undoshlar qatnashgan vazifadosh ko‘makchi mavjud bolgan gapni aniqlang.

Tinchlik deb kurashgan ota- bobolarimiz tufayli shu yorug’ kunlarga yetib keldik.

Temur tig‘i yetmagan joyni qalam bilan oldi Alisher.

Bitmas-tuganmas bilimning tagida mashaqqatli mehnat yotadi.

Barchasidan qovun soz, paykal uzra dumalar.

#23. Ko‘makchiga xos xususiyat noto‘g’ ri izohlangan javobni toping.

Ko‘makchilar ravishdoshdan keyin kelib, uni hokim so‘zga tobe bog‘laydi

Ko‘makchi harakat nomidan keyin kelib, uni hokim so‘zga tobe bog‘laydi.

Ko‘makchi olmoshdan keyin kelib uni keyingi so’zga tobe bog'laydi.

Ko‘makchi sifatdoshdan keyin kelib, uni hokim qismga tobe bog‘laydi.

#24. Qaysi gapda ko’makchi harakat nomidan keyin kelmagan?

Siz bilan hamsuhbat bo‘lmasdan avval boshqacha xayolda edim.

Bu kitob qo‘liga tushishi bilan bosh ko‘tarmay mutolaaga tushdi.

Vaqtni samarasiz tortishuvlar uchun sarflamaylik.

Arslondan qo‘rqqandan ko‘ra o‘z nafsidan qo‘rqqan foydaliroq.

#25. Ko‘makchilar bilan birga kelgan so’zlar odatda qaysi kelishik shakllarida bo‘lmaydi?

bosh va qaratqich

tushum va o‘rin-payt

qaratqich va tushum

jo'nalish va chiqish

#26. old, ost, orqa, ro‘para, ust – vazifadosh ko‘makchilari qaysi so‘z turkumidan o’tgan?

ost, ust so'zlari otdan; old, orqa, ro'para so'zlari ravishdan

ravishdan

modal so'z turkumidan

otdan

#27. Berilganlardan qaysilari sof ko‘makchi hisoblanadi? 1) avval; 2) sari; 3) kabi; 4) shekilli; 5) uchun; 6) masalan; 7) bilan.

1, 3, 4, 6, 7

1, 3, 4, 7

2, 3, 5, 7

2, 4, 5, 6

#28. Ismlar guruhiga mansub quyidagi qaysi so‘zlar ko’makchi vazifasida qo’llana oladi?

avval, boshida, qadar, maqsadida

uzra, orqa, ko‘ra, o‘rtada

muvofiq, qarshi, sababli, tomon

sababli, oldida, ustida, qarab

#29. Qaysi javobda bog‘lovchi, ko’makchi, yuklamalarga ikkitadan misol keltirilgan?

sari, hatto, qadar, lekin, tufayli, uzra

biroq, chunki, faqat, naq, uchun, kabi

va, basharti, qadar, chunki, hatto, faqat

ammo, hatto, sayin, ya’ni, tufayli, uzra

#30. Qaysi javobda jo’nalish kelishigi shaklidagi so‘zlarga qo’shilib qo‘llanadigan ko‘makchilar qatori berilgan?

doir, bo'lak, buyon, beri

boshqa, buyon, o‘zga, ko‘ra

boshlab, tomon, sari, kabi

qaramay, ko‘ra, muvofiq, asosan

Oldingisi

Tugatish

Yordamchi so’z turkumlari online testlari>>