Abituriyentlar va maktab o’quvchilari uchun testlar to’plami. Ko’makchi mavzusida testlar. Ona tili fanidan testlar.
Koʻmakchi — yordamchi soʻzlarning bir turi.Ko’makchi atash ma’nosiga ega emas va u hech qachon mustaqil bo’la olmaydi.So’zni so’zga bog’lab so’z birikmasi hosil qiladi. Gapda ot yoki õzlashgan soʻzlardan keyin kelib, vosita, maqsad, sabab, vaqt, makon sintatik munosabatlarni ifodalash uchun qoʻllanadi. Bilan va ga almashsa u vazifadosh bog’lovchi bo’ladi ko’makchi emas.
Shunga koʻra, 2 guruhga boʻlinadi:
1) sof (asl) ko’makchilar;
2) funksional ko’makchilar (koʻmakchi vazifasida qoʻllanuvchi soʻzlar).
Mundarija
Natija
#1. Vazifadosh ko‘makchi qo’llangan gapni toping.
#2. Ko‘makchilar bilan birga kelgan so’zlar odatda qaysi kelishik shakllarida bo‘lmaydi?
#3. Qaysi javobda jo’nalish kelishigi shaklidagi so‘zlarga qo’shilib qo‘llanadigan ko‘makchilar qatori berilgan?
#4. Ismlar guruhiga mansub quyidagi qaysi so‘zlar ko’makchi vazifasida qo’llana oladi?
#5. Qaysi gapda chegara ma’nosini ifodalab kelgan ko’makchi qatnashgan?
#6. Berilganlardan qaysilari sof ko‘makchi hisoblanadi? 1) avval; 2) sari; 3) kabi; 4) shekilli; 5) uchun; 6) masalan; 7) bilan.
#7. Tabiat ishlariga qo’pollik bilan aralashish tufayli paydo bo’lgan kasalliklarni farmatsevtika zavodlarida ishlangan dorilar bilan tuzatib bo’lmaydi. Ushbu gapdagi yordamchi so’z turkum(lar)iga mansub birliklar hamda ular bilan shakllangan bo’laklar haqida berilgan to’g’ri fikrni aniqlang.
#8. Qaysi gap tarkibida ko‘makchi qatnashmagan?
#9. Qaysi gapda ko‘makchini unga ma’nodosh bo‘lgan kelishik qo‘shimchasi bilan almashtirish mumkin?
#10. Donolar deydi: «Soy qanchalik tez oqsa, u shunchalik sayoz bo’ladi≫. Qaysi gapda yasama otga birikib kelgan sof ko’makchi mavjud?
#11. Vazifadosh ko‘makchili gaplarni ajrating.1) Musiqa sadolari ostida qadamlar ildamlashdi. 2) Bu chiroqlar bir-ikki soatgina yonib, keyin kuyib qolardi. 3) Dars tamom bo‘lgandan keyin o‘quvchilar uylari tomon tarqaldilar. 4) Qoziq ustida qor turmas. 5) U turli mamlakatlarni kezgan, turli xalqlar, urug‘- aymoqlar ichida bo‘lgan. 6) Zafar kelar qishlog‘iga kechga yaqin. 7) Albatta, oshna-og‘ayni orasida mol pisand emas.
#12. Qaysi javobda yordamchi so‘z turkumiga oid birliklarning hamma turi ishtirok etgan?
#13. Ko‘makchiga xos xususiyat noto‘g’ ri izohlangan javobni toping.
#14. Qaysi gapda qatnashgan barcha ko‘makchilar yasama so‘z bilan ifodalangan gap bo’laklarini shakllantirishga xizmat qilgan?
#15. Qaysi gapda bog‘lovchi, ko‘makchi, yuklama qo‘llangan?
#16. Vazifadosh ko‘makchilar qatorini aniqlang.
#17. Qaysi javobda tarkibidagi kelishik qo‘shimchalarini ko‘makchilar bilan almashtirish mumkin bo‘lgan so‘z birikmalari to‘g‘ri ko‘rsatilgan? 1) olchaning guli; 2) shoshmasdan yurmoq; 3) chapga burilmoq; 4) mashinada kelmoq; 5) ukasiga olmoq; 6) uyalganidan kelmoq
#18. Qaysi gapda vazifadosh ko‘makchi otlashgan sifatga birikib kelgan?
#19. Jo‘nalish kelishigidagi ismlar bilan birga qo‘llana oladigan ko’makchilar berilgan qatorni toping.
#20. Bog‘lovchi uyushiq bo‘laklarni bog‘lab kelmagan gapni toping.
#21. Qaysi javobda bog‘lovchi, ko‘makchi, yuklamalarga ikkitadan misol keltirilgan?
#22. Jarangli va jarangsizligiga ko‘ra bir guruhga kiruvchi undoshlar qatnashgan vazifadosh ko‘makchi mavjud bolgan gapni aniqlang.
#23. Ushbu misollarda qo’llangan avval so‘zi qaysi qatorda to‘g ‘ri izohlangan? 1) Bu keng xonaga G‘ulomjon avvallari ham ko‘p kelgan edi. 2) Bundan to‘rt yil avval u yerlar cho‘l edi. 3) Mana so‘nggi xotira: ikki yarim yil avval mehribon ona uni shaharga uzatgandi. 4) Tirikchiligimiz avval qanday bo‘lgan bo‘lsa, hozir ham shunday.
#24. old, ost, orqa, ro‘para, ust – vazifadosh ko‘makchilari qaysi so‘z turkumidan o’tgan?
#25. Qaysi qatordagi gapda vazifadosh ko’makchi ishtirok etgan?
#26. Jo‘nalish kelishigi bilan qo‘llanadigan ko‘makchi qaysi qatorda?
#27. Qaysi gapda ko’makchi harakat nomidan keyin kelmagan?
#28. Qaysi gap tarkibida vazifadosh ko‘makchi bor?
#29. Qaysi gapda yasama otga birikib kelgan sof ko’makchi mavjud?
#30. Qaysi javobda bog‘lovchi, ko’makchi, yuklamalarga ikkitadan misol keltirilgan?
Yordamchi so’z turkumlari online testlari>>
