Abituriyentlar va maktab o’quvchilari uchun testlar to’plami. Ko’makchi mavzusida testlar. Ona tili fanidan testlar.
Koʻmakchi — yordamchi soʻzlarning bir turi.Ko’makchi atash ma’nosiga ega emas va u hech qachon mustaqil bo’la olmaydi.So’zni so’zga bog’lab so’z birikmasi hosil qiladi. Gapda ot yoki õzlashgan soʻzlardan keyin kelib, vosita, maqsad, sabab, vaqt, makon sintatik munosabatlarni ifodalash uchun qoʻllanadi. Bilan va ga almashsa u vazifadosh bog’lovchi bo’ladi ko’makchi emas.
Shunga koʻra, 2 guruhga boʻlinadi:
1) sof (asl) ko’makchilar;
2) funksional ko’makchilar (koʻmakchi vazifasida qoʻllanuvchi soʻzlar).
Mundarija
Natija
#1. Vazifadosh ko‘makchilar qatorini aniqlang.
#2. Qaysi javobda jo’nalish kelishigi shaklidagi so‘zlarga qo’shilib qo‘llanadigan ko‘makchilar qatori berilgan?
#3. Donolar deydi: «Soy qanchalik tez oqsa, u shunchalik sayoz bo’ladi≫. Qaysi gapda yasama otga birikib kelgan sof ko’makchi mavjud?
#4. Qaysi gapda vazifadosh ko‘makchi otlashgan sifatga birikib kelgan?
#5. Bog‘lovchi uyushiq bo‘laklarni bog‘lab kelmagan gapni toping.
#6. Ko‘makchiga xos xususiyat noto‘g’ ri izohlangan javobni toping.
#7. Ismlar guruhiga mansub quyidagi qaysi so‘zlar ko’makchi vazifasida qo’llana oladi?
#8. Qaysi javobda tarkibidagi kelishik qo‘shimchalarini ko‘makchilar bilan almashtirish mumkin bo‘lgan so‘z birikmalari to‘g‘ri ko‘rsatilgan? 1) olchaning guli; 2) shoshmasdan yurmoq; 3) chapga burilmoq; 4) mashinada kelmoq; 5) ukasiga olmoq; 6) uyalganidan kelmoq
#9. Vazifadosh ko‘makchi qo’llangan gapni toping.
#10. Qaysi qatordagi gapda vazifadosh ko’makchi ishtirok etgan?
#11. Qaysi gapda chegara ma’nosini ifodalab kelgan ko’makchi qatnashgan?
#12. Qaysi gap tarkibida ko‘makchi qatnashmagan?
#13. Tabiat ishlariga qo’pollik bilan aralashish tufayli paydo bo’lgan kasalliklarni farmatsevtika zavodlarida ishlangan dorilar bilan tuzatib bo’lmaydi. Ushbu gapdagi yordamchi so’z turkum(lar)iga mansub birliklar hamda ular bilan shakllangan bo’laklar haqida berilgan to’g’ri fikrni aniqlang.
#14. Qaysi gapda ko‘makchini unga ma’nodosh bo‘lgan kelishik qo‘shimchasi bilan almashtirish mumkin?
#15. Qaysi javobda bog‘lovchi, ko’makchi, yuklamalarga ikkitadan misol keltirilgan?
#16. old, ost, orqa, ro‘para, ust – vazifadosh ko‘makchilari qaysi so‘z turkumidan o’tgan?
#17. Qaysi gap tarkibida vazifadosh ko‘makchi bor?
#18. Qaysi gapda ko’makchi harakat nomidan keyin kelmagan?
#19. Qaysi javobda bog‘lovchi, ko‘makchi, yuklamalarga ikkitadan misol keltirilgan?
#20. Qaysi gapda yasama otga birikib kelgan sof ko’makchi mavjud?
#21. Ko‘makchilar bilan birga kelgan so’zlar odatda qaysi kelishik shakllarida bo‘lmaydi?
#22. Jo‘nalish kelishigidagi ismlar bilan birga qo‘llana oladigan ko’makchilar berilgan qatorni toping.
#23. Jarangli va jarangsizligiga ko‘ra bir guruhga kiruvchi undoshlar qatnashgan vazifadosh ko‘makchi mavjud bolgan gapni aniqlang.
#24. Jo‘nalish kelishigi bilan qo‘llanadigan ko‘makchi qaysi qatorda?
#25. Ushbu misollarda qo’llangan avval so‘zi qaysi qatorda to‘g ‘ri izohlangan? 1) Bu keng xonaga G‘ulomjon avvallari ham ko‘p kelgan edi. 2) Bundan to‘rt yil avval u yerlar cho‘l edi. 3) Mana so‘nggi xotira: ikki yarim yil avval mehribon ona uni shaharga uzatgandi. 4) Tirikchiligimiz avval qanday bo‘lgan bo‘lsa, hozir ham shunday.
#26. Vazifadosh ko‘makchili gaplarni ajrating.1) Musiqa sadolari ostida qadamlar ildamlashdi. 2) Bu chiroqlar bir-ikki soatgina yonib, keyin kuyib qolardi. 3) Dars tamom bo‘lgandan keyin o‘quvchilar uylari tomon tarqaldilar. 4) Qoziq ustida qor turmas. 5) U turli mamlakatlarni kezgan, turli xalqlar, urug‘- aymoqlar ichida bo‘lgan. 6) Zafar kelar qishlog‘iga kechga yaqin. 7) Albatta, oshna-og‘ayni orasida mol pisand emas.
#27. Qaysi gapda qatnashgan barcha ko‘makchilar yasama so‘z bilan ifodalangan gap bo’laklarini shakllantirishga xizmat qilgan?
#28. Berilganlardan qaysilari sof ko‘makchi hisoblanadi? 1) avval; 2) sari; 3) kabi; 4) shekilli; 5) uchun; 6) masalan; 7) bilan.
#29. Qaysi javobda yordamchi so‘z turkumiga oid birliklarning hamma turi ishtirok etgan?
#30. Qaysi gapda bog‘lovchi, ko‘makchi, yuklama qo‘llangan?
Yordamchi so’z turkumlari online testlari>>























