Ko’makchi mavzusida testlar

Abituriyentlar va maktab o’quvchilari uchun testlar to’plami. Ko’makchi mavzusida testlar. Ona tili fanidan testlar.

Koʻmakchi — yordamchi soʻzlarning bir turi.Ko’makchi atash ma’nosiga ega emas va u hech qachon mustaqil bo’la olmaydi.So’zni so’zga bog’lab so’z birikmasi hosil qiladi. Gapda ot yoki õzlashgan soʻzlardan keyin kelib, vosita, maqsad, sabab, vaqt, makon sintatik munosabatlarni ifodalash uchun qoʻllanadi. Bilan va ga almashsa u vazifadosh bog’lovchi bo’ladi ko’makchi emas.

Shunga koʻra, 2 guruhga boʻlinadi:

1) sof (asl) ko’makchilar;

2) funksional ko’makchilar (koʻmakchi vazifasida qoʻllanuvchi soʻzlar).

 

Mundarija

Natija

#1. Donolar deydi: «Soy qanchalik tez oqsa, u shunchalik sayoz bo’ladi≫. Qaysi gapda yasama otga birikib kelgan sof ko’makchi mavjud?

Halollik buyuklik sari dastlabki qadamgina bo'lib qolmay, buyuklikning ayni o'zidir.

Bitmas-tuganmas bilimning tagida mashaqqatli mehnat yotadi.

Nigora yaxshi xulqi, chiroyli muomalasi uchun ham obro‘ga erishishi mumkin edi-ku!

Imonli kishi aql-zakovat sohibi bo'lish bilan birga insoniy, ijtimoiy muammolarni hal etishda faol ishtirok etadi.

#2. Qaysi gapda bog‘lovchi, ko‘makchi, yuklama qo‘llangan?

Polvonning qo‘li kuch bilan o‘ziga tortar, ammo bir qarich ham oldiga siljitolmasdi.

Ey farzand, aqlli, farosatli va ilm-hunarli kishilar bilan do‘st bo‘l.

Usmon Nosir ham mashhur siymolar kabi juda yoshligidan ko‘p ijobiy xislatlarga ega bo‘lgan edi.

Mehmonlar sut-qatiq bilan choy ichib, darhol o‘tirgan joylariga uzandilar va aravada urinib kelganlari uchun uzanar-uzanamas uyquga ketdilar.

#3. Vazifadosh ko‘makchi qo’llangan gapni toping.

Yangi yoqqan qor oyoq ostlarida g‘irchillama etik singari ovoz berib yotar edi.

O‘zni ozod qush kabi Ko‘rmoqni istaydir ko'ngil.

Qish o‘tib, bahor kelishi bilan Qorabog'da o'tkazilgan qurultoyda Boyazid ustiga yurishga qaror qilindi.

Sarhad uzra soqchidek Turmoqni istaydir ko‘ngil.

#4. Qaysi javobda tarkibidagi kelishik qo‘shimchalarini ko‘makchilar bilan almashtirish mumkin bo‘lgan so‘z birikmalari to‘g‘ri ko‘rsatilgan? 1) olchaning guli; 2) shoshmasdan yurmoq; 3) chapga burilmoq; 4) mashinada kelmoq; 5) ukasiga olmoq; 6) uyalganidan kelmoq

3, 4, 5, 6

2, 3, 4, 6

1, 2, 4, 5, 6

1, 4, 5, 6

#5. Qaysi gapda chegara ma’nosini ifodalab kelgan ko’makchi qatnashgan?

Shu yilning oxiriga qadar korxonaga yana beshta dastgoh keltiriladi.

Bu olimning dong'i xon saroyigacha yetib borgan edi.

Ustoz bir necha soniyalik mulohazalardan so'ng gap boshladi.

Axir baliq ham suvga intiladi ko'kat yorug'lik sari bo‘y cho'zadi.

#6. Qaysi gapda ko’makchi harakat nomidan keyin kelmagan?

Bu kitob qo‘liga tushishi bilan bosh ko‘tarmay mutolaaga tushdi.

Siz bilan hamsuhbat bo‘lmasdan avval boshqacha xayolda edim.

Arslondan qo‘rqqandan ko‘ra o‘z nafsidan qo‘rqqan foydaliroq.

Vaqtni samarasiz tortishuvlar uchun sarflamaylik.

#7. Qaysi qatordagi gapda vazifadosh ko’makchi ishtirok etgan?

Bu kitobni qo'liga olgandan keyin, bosh ko’tarmay o‘qish kerak.

Ish bilan ovvora bo‘lib, kunning o‘tganini ham sezmay qolibman.

Avval o‘yla, keyin so‘yla.

Xalqimiz jisman, ham ruhan uyg‘oq bo‘lmog‘i lozim.

#8. Ismlar guruhiga mansub quyidagi qaysi so‘zlar ko’makchi vazifasida qo’llana oladi?

avval, boshida, qadar, maqsadida

uzra, orqa, ko‘ra, o‘rtada

sababli, oldida, ustida, qarab

muvofiq, qarshi, sababli, tomon

#9. Qaysi gapda yasama otga birikib kelgan sof ko’makchi mavjud?

Nigora yaxshi xulqi, chiroyli muomalasi uchun ham obro'ga erishishi mumkin edi-ku!

Halollik buyuklik sari dastlabki qadamgina bo'lib qolmay, buyuklikning ayni o'zidir.

Bitmas-tuganmas bilimning tagida mashaqqatli mehnat yotadi.

Nigora yaxshi xulqi, chiroyli muomalasi uchun ham obro'ga erishishi mumkin edi-ku!

#10. Qaysi gapda vazifadosh ko‘makchi otlashgan sifatga birikib kelgan?

Pokiza kishi hamisha shodlik ustida, gunohkor esa g‘am va qayg‘u ostida bo'ladi.

Yomonlarning qoshida yalinish yaxshilar ishi emas.

Donolar uchun har bir sinov yangi yutuqlarning ibtidosidir.

Insonning fe’l-atvoriga qarab unga baho berishadi.

#11. Vazifadosh ko‘makchilar qatorini aniqlang.

ko‘ra, qarab, deb, atab

orqali, bilan, sayin, keyin

sari, ko‘ra, qaramay, singari

uchun, tufayli, uzra, haqida

#12. Jo‘nalish kelishigi bilan qo‘llanadigan ko‘makchi qaysi qatorda?

yang‘lig‘

tufayli

uchun

yarasha

#13. Qaysi javobda yordamchi so‘z turkumiga oid birliklarning hamma turi ishtirok etgan?

Balki, ertalab o‘ziga isitib berish uchun shunaqa deyayotgandir.

Halollik buyuklik sari dastlabki qadamgina bo‘lib qolmay, buyuklik va insoniylikning ayni o‘zidir.

Usmon Nosir nihoyatda ziyrak, idrokli, keng mushohadali, o‘ta qiziquvchan, uquvli, bilimga chanqoq, mehnatkash edi va shu fazilatlari bilan ajralib turar edi.

Sharifning haqiqat ufurib turgan gaplariga va fikrlariga qarshi na Nozima bir narsa deya oldi, na Nabijon.

#14. Tabiat ishlariga qo’pollik bilan aralashish tufayli paydo bo’lgan kasalliklarni farmatsevtika zavodlarida ishlangan dorilar bilan tuzatib bo’lmaydi. Ushbu gapdagi yordamchi so’z turkum(lar)iga mansub birliklar hamda ular bilan shakllangan bo’laklar haqida berilgan to’g’ri fikrni aniqlang.

Yordamchi so'zlar bir o'rinda hol, ikki o'rinda to'ldiruvchini shakllantirishga xizmat qilgan

Gapdagi yordamchi so'zlarning barchasini kelishik qo'shimchalari bilan almashtirish mumkin.

Yordamchi so'zlar bilan shakllangan bo'laklarning barchasi kesimga bevosita tobelangan.

Yordamchi so'zlarning barchasi sof ko'makchilar hisoblanadi.

#15. Qaysi gap tarkibida vazifadosh ko‘makchi bor?

Ajdodlari bilan faxrlana oladigan millatning kelajagi buyukdir

Osmon uzra qaldirg‘ochlarning yoqimli parvozi dillarni xushnud qildi.

Bahor kelishi bilan daraxtlar oq kiyimini kiya boshlaydi.

Kitob ustida uzoq ishladi.

#16. Ushbu misollarda qo’llangan avval so‘zi qaysi qatorda to‘g ‘ri izohlangan? 1) Bu keng xonaga G‘ulomjon avvallari ham ko‘p kelgan edi. 2) Bundan to‘rt yil avval u yerlar cho‘l edi. 3) Mana so‘nggi xotira: ikki yarim yil avval mehribon ona uni shaharga uzatgandi. 4) Tirikchiligimiz avval qanday bo‘lgan bo‘lsa, hozir ham shunday.

2, 3 - mustaqil so‘z; 1, 4 - vazifadosh ko‘makchi

1, 3 - mustaqil so‘z; 2, 4 - , vazifadosh ko‘makchi

1, 4 - mustaqil so‘z; 2, 3 - vazifadosh ko‘makchi

2, 3, 4 - mustaqil so‘z; 1 - vazifadosh ko'makchi

#17. Qaysi javobda bog‘lovchi, ko‘makchi, yuklamalarga ikkitadan misol keltirilgan?

nahotki, hatto, sayin, ya’ni, tufayli, uzra

atigi, hatto, naq, mabodo, tufayli, uzra

naq, negaki, sayin, atigi, hamda, uzra

nahotki, basharti, qadar, balki, hatto, faqat

#18. Jarangli va jarangsizligiga ko‘ra bir guruhga kiruvchi undoshlar qatnashgan vazifadosh ko‘makchi mavjud bolgan gapni aniqlang.

Barchasidan qovun soz, paykal uzra dumalar.

Tinchlik deb kurashgan ota- bobolarimiz tufayli shu yorug’ kunlarga yetib keldik.

Temur tig‘i yetmagan joyni qalam bilan oldi Alisher.

Bitmas-tuganmas bilimning tagida mashaqqatli mehnat yotadi.

#19. Qaysi gapda ko‘makchini unga ma’nodosh bo‘lgan kelishik qo‘shimchasi bilan almashtirish mumkin?

U mumtoz qo'shiqlarni zavq bilan kuylardi.

Xatni olib, ko'k qalam bilan ostiga chizilgan satrlarni o‘qidi.

U do'stining gaplarini diqqat bilan eshitdi.

Men ham sizlar bilan shahar aylanishga boraman.

#20. Jo‘nalish kelishigidagi ismlar bilan birga qo‘llana oladigan ko’makchilar berilgan qatorni toping.

tomon, yarasha, muvofiq, doir, asosan

qaramay, asosan, doir, tomon,, uzra

ko‘ra, yarasha, asosan, qarab,' sari

ko'ra, qaramay, yarasha, bo'ylab, muvofiq

#21. Ko‘makchilar bilan birga kelgan so’zlar odatda qaysi kelishik shakllarida bo‘lmaydi?

bosh va qaratqich

jo'nalish va chiqish

tushum va o‘rin-payt

qaratqich va tushum

#22. old, ost, orqa, ro‘para, ust – vazifadosh ko‘makchilari qaysi so‘z turkumidan o’tgan?

otdan

modal so'z turkumidan

ravishdan

ost, ust so'zlari otdan; old, orqa, ro'para so'zlari ravishdan

#23. Ko‘makchiga xos xususiyat noto‘g’ ri izohlangan javobni toping.

Ko‘makchi olmoshdan keyin kelib uni keyingi so’zga tobe bog'laydi.

Ko‘makchi harakat nomidan keyin kelib, uni hokim so‘zga tobe bog‘laydi.

Ko‘makchi sifatdoshdan keyin kelib, uni hokim qismga tobe bog‘laydi.

Ko‘makchilar ravishdoshdan keyin kelib, uni hokim so‘zga tobe bog‘laydi

#24. Bog‘lovchi uyushiq bo‘laklarni bog‘lab kelmagan gapni toping.

Unda yashash ishtiyoqi, pok muhabbat, bitmas-tuganmas orzu va qudrat bor edi.

Ko‘ngil, sen munchalar nega kishanlar birla do‘stlashding? Na faryoding, na doding bor, Nechun sen muncha sustlashding?

Tilning bilish borasidagi ahamiyati oddiy bilim bilan cheklanmay, ma’rifatni, ya’ni bilishning eng oddiy martabasini ham o‘z ichiga oladi.

Menda na bol tayyorlamoq va na uya solmoq mashaqqati bor.

#25. Qaysi gap tarkibida ko‘makchi qatnashmagan?

Sen singari o'quvchilar bizning faxrimiz.

Bu kitob qoiiga tushgandan keyin, osh ko'tarmay o‘qidi.

Siz bilan hamsuhbat bo‘lmasdan avval boshqacha

Avval o‘yla, keyin so‘yla.

#26. Qaysi javobda bog‘lovchi, ko’makchi, yuklamalarga ikkitadan misol keltirilgan?

biroq, chunki, faqat, naq, uchun, kabi

sari, hatto, qadar, lekin, tufayli, uzra

ammo, hatto, sayin, ya’ni, tufayli, uzra

va, basharti, qadar, chunki, hatto, faqat

#27. Qaysi javobda jo’nalish kelishigi shaklidagi so‘zlarga qo’shilib qo‘llanadigan ko‘makchilar qatori berilgan?

doir, bo'lak, buyon, beri

qaramay, ko‘ra, muvofiq, asosan

boshlab, tomon, sari, kabi

boshqa, buyon, o‘zga, ko‘ra

#28. Vazifadosh ko‘makchili gaplarni ajrating.1) Musiqa sadolari ostida qadamlar ildamlashdi. 2) Bu chiroqlar bir-ikki soatgina yonib, keyin kuyib qolardi. 3) Dars tamom bo‘lgandan keyin o‘quvchilar uylari tomon tarqaldilar. 4) Qoziq ustida qor turmas. 5) U turli mamlakatlarni kezgan, turli xalqlar, urug‘- aymoqlar ichida bo‘lgan. 6) Zafar kelar qishlog‘iga kechga yaqin. 7) Albatta, oshna-og‘ayni orasida mol pisand emas.

2, 4, 5, 6

1, 3 5, 7

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7

1, 3, 5, 6, 7

#29. Berilganlardan qaysilari sof ko‘makchi hisoblanadi? 1) avval; 2) sari; 3) kabi; 4) shekilli; 5) uchun; 6) masalan; 7) bilan.

1, 3, 4, 6, 7

2, 4, 5, 6

1, 3, 4, 7

2, 3, 5, 7

#30. Qaysi gapda qatnashgan barcha ko‘makchilar yasama so‘z bilan ifodalangan gap bo’laklarini shakllantirishga xizmat qilgan?

U do‘stidan xavotirlangani uchun changalzor tomon yurdi- yu, biroz qo‘rqoqligi tufayli u yerga kirishga ikkilandi.

«Goho miriqib dam olish uchun ham vaqt ajratish kerak- da», - dedi u beg‘uborlik bilan tog‘ tomonga qarab.

U xuddi usta zargarlar kabi uzukni boshdan - oyoq aylantirib qaradi, ammo hech narsani sezmagani uchun uni Naziraga qaytarib berdi.

«Tinchlik tufayli ellar obod, xonadonlar tinch, - dedi otaxon donishmandlik bilan, - bu haqda bilib qo‘ying».

Oldingisi

Tugatish

Yordamchi so’z turkumlari online testlari>>