Orfografiya test

Ona tilidan testlar to’plami. Orfografiya test.

Orfografiya  so’zining ma’nosi (grek. Orthos- «to‘g‘ri»+grapho – «yozaman») yozuv sistemasining grafikadan keyingi ikkinchi komponenti bo‘lib, u to‘g‘ri  yozish me’yorlarini belgilaydigan qoidalar tizimidan tarkib topadi. Bunday qoidalar tizimini o‘rganadigan fan (tilshunoslikning bir bo‘limi) ham orfografiya deb nomlanadi.

       Orfogramma – so‘zlarning yoki so‘z tarkibidagi fonema va morfemalarning imlo qoidalariga muvofiq yozilgan adabiy-orfografik shakli.

Grafika muayyan tilning fonetik-fonologik, leksik-semantik va morfologik birliklarini yozuvda ifodalash uchun maxsus shakllantirilgan optik-grafik belgilar tizimidir. Bu tizim belgilarining har biri grafik tilshunoslikda grafemalar sanaladi.  Yozuvning tovush tili bilan aloqasi, odatda, ana shu grafemalar vositasida amalga oshiriladi. Shuning uchun ular grafik tizimning eng asosiy strukturaviy-funksional  birligi hisoblanadi.

Grafema tashqi (moddiy) va ichki (mavhum) tomonlari bor bo‘lgan bilateral birlikdir. U shu ikki tomonning – ifodalovchi va ifodalanuvchilarning uzviy bog‘liq bo‘lishiga asoslanadi. Uni quyidagi chizmalar shaklida tavsiflash mumkin.

 

Mundarija

Natija

#1. O‘zbek xalqi qaysi davrlarda lotin yozuvidan foydalangan?

VIII asrdan 1929-yilga qadar

VIII asrdan 1939-yilga qadar

1930-yildan 1940-yilgacha

1940-yildan boshlab

#2. Qaysi so‘zlarda tutuq belgisi yozuvda tushirib qoldiriladi?

sur’at, san’at, mo‘tabar

mo‘jiza, mo‘tadil, mo‘tabar

barchasi

da’vat, mo‘tadil, mo‘jiza

#3. To‘g‘ri yozish me’yorlarini o‘rganuvchi bo‘lim qanday nomlanadi?

orfografiya

paremiologiya

grafika

fonetika

#4. Jarangli undoshlarni sanang.

p, f, s, k, d, ch, sh, q, h, x

m, n, ng, y, r, l, s, t, q, x» h

p, f, s, k, t, ch, sh, q, h, x

b, v, z, g, d, dj, j, g‘, y, l, r, m, n, ng

#5. Qaysi so‘zlarda o unlisi o‘ unlisiga monand aytiladi?

savob, zamon so‘zlarida

tonna, noyabr

A va C

qaynoq, ishlov, dumaloq, bo‘yoq

#6. Orfografiya qanday ma’noni anglatadi?

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «epos» – «so‘zlamoq», «nutq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «so‘z», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «epos» – «aytmoq»

#7. q va k undoshlari bilan tugagan so‘zlarga qanday qo‘shimchalar qo‘shilsa, har doim fonetik yozuv asosida yoziladi?

egalik qo‘shimchalari

jo‘nalish kelishigi qo‘shimchasi

barchasi

k va q undoshi bilan boshlanuvchi qo‘shimchalar

#8. Qanday hollarda i unlisi u unlisiga monand aytiladi?

so‘z oxirida

so‘z boshida

ikki bo‘g‘inli so‘zlarning birinchi bo‘g‘inida lablangan u unlisi ta’sirida

r va l undoshlaridan oldin kelsa

#9. O‘zbek xalqi qaysi davrlarda arab yozuviga asoslangan eski o‘zbek yozuvidan foydalangan?

VIII asrdan 1939-yilga qadar

VIII asrdan 1929-yilga qadar

1930-yildan 1940-yilgacha

1940-yildan boshlab

#10. Nechta jaranglining nechta jarangsiz jufti bor?

10 ta

8 ta

9 ta

7 ta

#11. Qaysi so‘zlarda e unlisi to‘liq talaffuz qilinadi?

telefon, teatr, okean, ek­ran, ne’mat

telefon, teatr, okean, material

kecha, ekran, ne’mat

kecha, okean, material

#12. Adabiy me’yor asosida to­vush o‘zgarishiga uchragan so‘z­larni keltiring.

A va B

sana, angla, qaynoq

tonna, noyabr

ishlov, dumaloq, savob

#13. 1) …unarli; 2) …or; 3) …ayol; 4) …alq; 5) …ayrli; 6) …ullas; 7) osh…ona; 8) …indiston; 9) a…loq; 10) …ola…vol; 11) …alokat; 12) e…timol; 13) …ushyorlik; 14) …atti-…arakat; 15) mu…lis; 16) …abar; 17) ba…il; 18) …asis; 19) …asad; 20) go…-go…; 21) me…natkash; 22) …ovuz; 23) …osil; 24) …uquq; 25) …iylakor; 26) …ato; 27) …okkey; 28) …o‘roz. Ushbu so‘zlarning qaysilarida bo‘g‘iz undoshi ishlatiladi?

2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 13, 14 (1), 15, 16, 17, 18, 26, 27, 28

1, 8, 10, 11, 12, 14 (2), 19, 20, 22, 23, 24

2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 14 (1), 15, 16, 17, 18, 26, 27, 28

1, 8, 10, 11, 12, 13, 14 (2), 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25

#14. Jarangsiz undoshlarni sanang.

b, v, z, g, d, dj, j, g‘, y, l, r, m, n, ng

m, n, ng, y, r, l

p, f, s, k, d, ch, sh, q, h, x

p, f, s, k, t, ch, sh, q, h, x

#15. To‘g‘ri talaffuz me’yorlarini o‘rganuvchi bo‘lim qanday nomlanadi?

grafika

fonetika

orfoepiya

paremiologiya

#16. Yangi o‘zbek alifbosini ayting.

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz O‘o‘ G‘g‘ Shsh Chch Ngng

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz O‘o‘ G‘g‘ Chch Shsh Ngng

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Yy Uu Vv Xx Zz O‘o‘ G‘g‘ Shsh Chch Ngng

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Rr Qq Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz O‘o‘ G‘g‘ Shsh Chch Ngng

#17. o‘ unlisi qaysi so‘zlarda kengroq talaffuz qilinadi?

ko‘l, o‘s, qo‘ri, xo‘roz

bo‘ri, qo‘ri, jo‘ra, mo‘tabar

bo‘ri, qo‘ri, xo‘roz, ro‘mol

ko‘l, o‘s, cho‘l, jo‘ra, mo‘tabar

#18. Qanday hollarda i unlisi bilinar-bilinmas talaffuz qilinadi?

ikki undosh orasida kelsa

r va l undoshlaridan oldin kelsa

so‘z oxirida

so‘z boshida

#19. Qator kelgan unlilar ora­siga bir undosh qo‘shib talaffuz qilish mumkin bo‘lgan so‘zlarga misol keltiring.

shoir, toir, joiz, geolog, geometriya

doim, oila, soat, sharoit, maishat, doira

saodat, maorif, xushmuomala, muovin, muammo

A va B

#20. O‘zbek xalqi qadimda qay­si yozuvlardan foydalangan?

so‘g‘d

barchasi

o‘rxun-enasoy

oromiy

#21. o‘ unlisi qaysi so‘zlarda torroq talaffuz qilinadi?

bo‘ri, qo‘ri, jo‘ra, mo‘tabar

bo‘ri, qo‘ri, xo‘roz, ro‘mol

ko‘l, o‘s, qo‘ri, xo‘roz

ko‘l, o‘s, cho‘l, jo‘ra, mo‘tabar

#22. Qaysi so‘zlarda e unlisi i ga monand aytiladi?

kecha, okean, material

telefon, teatr, okean, material

kecha, ekran, ne’mat

telefon, teatr, okean, ek­ran, ne’mat

#23. Nutq tovushlarining asosiy vazifasi nima?

ma’no farqlash

fikrni ifodalash

bo‘rttirish

izohlash

#24. Qaysi so‘zlarda a unlisi o unlisiga monand aytiladi?

tonna, noyabr

A va C

savob, zamon so‘zlarida

qaynoq, ishlov, dumaloq, bo‘yoq

#25. n undoshi qachon m tarzida talaffuz qilinadi?

b va m harflaridan oldin kelganida

so‘z boshida

so‘z oxirida

ikki unli o‘rtasida kelganida

#26. Qator kelgan unlilarning birini tushirib, boshqasini cho‘­ziqroq talaffuz qilish mumkin bo‘lgan so‘zlarga misol keltiring.

A va B

saodat, maorif, xushmuomala, muovin, muammo

shoir, toir, joiz, geolog, geometriya

doim, oila, soat, sharoit, maishat, doira

#27. O‘zbek xalqi 1940-yildan boshlab qaysi yozuvdan foydalangan?

so‘g‘d yozuvidan

lotin yozuvidan

kirill yozuvidan

eski o‘zbek yozuvidan

#28. Orfoepiya qanday ma’noni anglatadi?

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘ri», «epos» – «aytmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «epos» – «so‘zlamoq», «nutq»

yunoncha, «orfo» – «so‘z», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «grafo» – «chizmoq»

#29. So‘z oxirida talaffuzda qanday hodisalar kuzatilishi mumkin?

A va B

jarangli tovushlarning jarangsizlashuvi

undosh tovushning tushib qolishi

jarangsiz undoshning jaranglilashuvi

#30. Qanday hollarda til oldi undoshi lab-lab tarzida talaffuz qilinadi?

so‘z oxirida

ikki unli o‘rtasida kelganida

o‘zidan keyin lab-lab undoshi kelsa

so‘z boshida

Oldingisi

Tugatish

Mavzulashtirilgan testlar>>