Orfografiya test

Ona tilidan testlar to’plami. Orfografiya test.

Orfografiya  so’zining ma’nosi (grek. Orthos- «to‘g‘ri»+grapho – «yozaman») yozuv sistemasining grafikadan keyingi ikkinchi komponenti bo‘lib, u to‘g‘ri  yozish me’yorlarini belgilaydigan qoidalar tizimidan tarkib topadi. Bunday qoidalar tizimini o‘rganadigan fan (tilshunoslikning bir bo‘limi) ham orfografiya deb nomlanadi.

       Orfogramma – so‘zlarning yoki so‘z tarkibidagi fonema va morfemalarning imlo qoidalariga muvofiq yozilgan adabiy-orfografik shakli.

Grafika muayyan tilning fonetik-fonologik, leksik-semantik va morfologik birliklarini yozuvda ifodalash uchun maxsus shakllantirilgan optik-grafik belgilar tizimidir. Bu tizim belgilarining har biri grafik tilshunoslikda grafemalar sanaladi.  Yozuvning tovush tili bilan aloqasi, odatda, ana shu grafemalar vositasida amalga oshiriladi. Shuning uchun ular grafik tizimning eng asosiy strukturaviy-funksional  birligi hisoblanadi.

Grafema tashqi (moddiy) va ichki (mavhum) tomonlari bor bo‘lgan bilateral birlikdir. U shu ikki tomonning – ifodalovchi va ifodalanuvchilarning uzviy bog‘liq bo‘lishiga asoslanadi. Uni quyidagi chizmalar shaklida tavsiflash mumkin.

 

Mundarija

Natija

#1. Yangi o‘zbek alifbosini ayting.

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz O‘o‘ G‘g‘ Chch Shsh Ngng

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Yy Uu Vv Xx Zz O‘o‘ G‘g‘ Shsh Chch Ngng

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Rr Qq Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz O‘o‘ G‘g‘ Shsh Chch Ngng

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz O‘o‘ G‘g‘ Shsh Chch Ngng

#2. Orfografiya qanday ma’noni anglatadi?

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «epos» – «aytmoq»

yunoncha, «orfo» – «so‘z», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «epos» – «so‘zlamoq», «nutq»

#3. Qaysi so‘zlarda o unlisi o‘ unlisiga monand aytiladi?

tonna, noyabr

A va C

savob, zamon so‘zlarida

qaynoq, ishlov, dumaloq, bo‘yoq

#4. Jarangsiz undoshlarni sanang.

p, f, s, k, d, ch, sh, q, h, x

b, v, z, g, d, dj, j, g‘, y, l, r, m, n, ng

p, f, s, k, t, ch, sh, q, h, x

m, n, ng, y, r, l

#5. Nutq tovushlarining asosiy vazifasi nima?

izohlash

ma’no farqlash

bo‘rttirish

fikrni ifodalash

#6. q va k undoshlari bilan tugagan so‘zlarga qanday qo‘shimchalar qo‘shilsa, har doim fonetik yozuv asosida yoziladi?

jo‘nalish kelishigi qo‘shimchasi

k va q undoshi bilan boshlanuvchi qo‘shimchalar

barchasi

egalik qo‘shimchalari

#7. Qator kelgan unlilarning birini tushirib, boshqasini cho‘­ziqroq talaffuz qilish mumkin bo‘lgan so‘zlarga misol keltiring.

A va B

saodat, maorif, xushmuomala, muovin, muammo

doim, oila, soat, sharoit, maishat, doira

shoir, toir, joiz, geolog, geometriya

#8. 1) …unarli; 2) …or; 3) …ayol; 4) …alq; 5) …ayrli; 6) …ullas; 7) osh…ona; 8) …indiston; 9) a…loq; 10) …ola…vol; 11) …alokat; 12) e…timol; 13) …ushyorlik; 14) …atti-…arakat; 15) mu…lis; 16) …abar; 17) ba…il; 18) …asis; 19) …asad; 20) go…-go…; 21) me…natkash; 22) …ovuz; 23) …osil; 24) …uquq; 25) …iylakor; 26) …ato; 27) …okkey; 28) …o‘roz. Ushbu so‘zlarning qaysilarida bo‘g‘iz undoshi ishlatiladi?

1, 8, 10, 11, 12, 13, 14 (2), 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25

2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 13, 14 (1), 15, 16, 17, 18, 26, 27, 28

1, 8, 10, 11, 12, 14 (2), 19, 20, 22, 23, 24

2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 14 (1), 15, 16, 17, 18, 26, 27, 28

#9. o‘ unlisi qaysi so‘zlarda torroq talaffuz qilinadi?

bo‘ri, qo‘ri, xo‘roz, ro‘mol

ko‘l, o‘s, qo‘ri, xo‘roz

ko‘l, o‘s, cho‘l, jo‘ra, mo‘tabar

bo‘ri, qo‘ri, jo‘ra, mo‘tabar

#10. Qator kelgan unlilar ora­siga bir undosh qo‘shib talaffuz qilish mumkin bo‘lgan so‘zlarga misol keltiring.

doim, oila, soat, sharoit, maishat, doira

saodat, maorif, xushmuomala, muovin, muammo

shoir, toir, joiz, geolog, geometriya

A va B

#11. Qaysi so‘zlarda tutuq belgisi yozuvda tushirib qoldiriladi?

da’vat, mo‘tadil, mo‘jiza

sur’at, san’at, mo‘tabar

mo‘jiza, mo‘tadil, mo‘tabar

barchasi

#12. To‘g‘ri yozish me’yorlarini o‘rganuvchi bo‘lim qanday nomlanadi?

orfografiya

grafika

paremiologiya

fonetika

#13. To‘g‘ri talaffuz me’yorlarini o‘rganuvchi bo‘lim qanday nomlanadi?

orfoepiya

paremiologiya

grafika

fonetika

#14. O‘zbek xalqi qaysi davrlarda lotin yozuvidan foydalangan?

VIII asrdan 1939-yilga qadar

VIII asrdan 1929-yilga qadar

1940-yildan boshlab

1930-yildan 1940-yilgacha

#15. So‘z oxirida talaffuzda qanday hodisalar kuzatilishi mumkin?

undosh tovushning tushib qolishi

A va B

jarangli tovushlarning jarangsizlashuvi

jarangsiz undoshning jaranglilashuvi

#16. Jarangli undoshlarni sanang.

m, n, ng, y, r, l, s, t, q, x» h

p, f, s, k, d, ch, sh, q, h, x

p, f, s, k, t, ch, sh, q, h, x

b, v, z, g, d, dj, j, g‘, y, l, r, m, n, ng

#17. Qaysi so‘zlarda e unlisi to‘liq talaffuz qilinadi?

telefon, teatr, okean, ek­ran, ne’mat

telefon, teatr, okean, material

kecha, okean, material

kecha, ekran, ne’mat

#18. O‘zbek xalqi qaysi davrlarda arab yozuviga asoslangan eski o‘zbek yozuvidan foydalangan?

1930-yildan 1940-yilgacha

VIII asrdan 1939-yilga qadar

1940-yildan boshlab

VIII asrdan 1929-yilga qadar

#19. O‘zbek xalqi 1940-yildan boshlab qaysi yozuvdan foydalangan?

so‘g‘d yozuvidan

eski o‘zbek yozuvidan

lotin yozuvidan

kirill yozuvidan

#20. Qanday hollarda i unlisi bilinar-bilinmas talaffuz qilinadi?

so‘z boshida

ikki undosh orasida kelsa

r va l undoshlaridan oldin kelsa

so‘z oxirida

#21. o‘ unlisi qaysi so‘zlarda kengroq talaffuz qilinadi?

bo‘ri, qo‘ri, jo‘ra, mo‘tabar

ko‘l, o‘s, cho‘l, jo‘ra, mo‘tabar

ko‘l, o‘s, qo‘ri, xo‘roz

bo‘ri, qo‘ri, xo‘roz, ro‘mol

#22. Orfoepiya qanday ma’noni anglatadi?

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «epos» – «so‘zlamoq», «nutq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «so‘z», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘ri», «epos» – «aytmoq»

#23. Qaysi so‘zlarda a unlisi o unlisiga monand aytiladi?

savob, zamon so‘zlarida

tonna, noyabr

qaynoq, ishlov, dumaloq, bo‘yoq

A va C

#24. n undoshi qachon m tarzida talaffuz qilinadi?

b va m harflaridan oldin kelganida

so‘z oxirida

so‘z boshida

ikki unli o‘rtasida kelganida

#25. Qanday hollarda til oldi undoshi lab-lab tarzida talaffuz qilinadi?

o‘zidan keyin lab-lab undoshi kelsa

so‘z boshida

ikki unli o‘rtasida kelganida

so‘z oxirida

#26. Qaysi so‘zlarda e unlisi i ga monand aytiladi?

telefon, teatr, okean, material

telefon, teatr, okean, ek­ran, ne’mat

kecha, ekran, ne’mat

kecha, okean, material

#27. Qanday hollarda i unlisi u unlisiga monand aytiladi?

so‘z boshida

r va l undoshlaridan oldin kelsa

ikki bo‘g‘inli so‘zlarning birinchi bo‘g‘inida lablangan u unlisi ta’sirida

so‘z oxirida

#28. O‘zbek xalqi qadimda qay­si yozuvlardan foydalangan?

barchasi

oromiy

o‘rxun-enasoy

so‘g‘d

#29. Adabiy me’yor asosida to­vush o‘zgarishiga uchragan so‘z­larni keltiring.

sana, angla, qaynoq

tonna, noyabr

ishlov, dumaloq, savob

A va B

#30. Nechta jaranglining nechta jarangsiz jufti bor?

8 ta

7 ta

10 ta

9 ta

Oldingisi

Tugatish

Mavzulashtirilgan testlar>>