Orfografiya test

Ona tilidan testlar to’plami. Orfografiya test.

Orfografiya  so’zining ma’nosi (grek. Orthos- «to‘g‘ri»+grapho – «yozaman») yozuv sistemasining grafikadan keyingi ikkinchi komponenti bo‘lib, u to‘g‘ri  yozish me’yorlarini belgilaydigan qoidalar tizimidan tarkib topadi. Bunday qoidalar tizimini o‘rganadigan fan (tilshunoslikning bir bo‘limi) ham orfografiya deb nomlanadi.

       Orfogramma – so‘zlarning yoki so‘z tarkibidagi fonema va morfemalarning imlo qoidalariga muvofiq yozilgan adabiy-orfografik shakli.

Grafika muayyan tilning fonetik-fonologik, leksik-semantik va morfologik birliklarini yozuvda ifodalash uchun maxsus shakllantirilgan optik-grafik belgilar tizimidir. Bu tizim belgilarining har biri grafik tilshunoslikda grafemalar sanaladi.  Yozuvning tovush tili bilan aloqasi, odatda, ana shu grafemalar vositasida amalga oshiriladi. Shuning uchun ular grafik tizimning eng asosiy strukturaviy-funksional  birligi hisoblanadi.

Grafema tashqi (moddiy) va ichki (mavhum) tomonlari bor bo‘lgan bilateral birlikdir. U shu ikki tomonning – ifodalovchi va ifodalanuvchilarning uzviy bog‘liq bo‘lishiga asoslanadi. Uni quyidagi chizmalar shaklida tavsiflash mumkin.

 

Mundarija

Natija

#1. Qaysi so‘zlarda e unlisi i ga monand aytiladi?

kecha, okean, material

kecha, ekran, ne’mat

telefon, teatr, okean, material

telefon, teatr, okean, ek­ran, ne’mat

#2. Orfoepiya qanday ma’noni anglatadi?

yunoncha, «orfo» – «so‘z», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘ri», «epos» – «aytmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «epos» – «so‘zlamoq», «nutq»

#3. O‘zbek xalqi qadimda qay­si yozuvlardan foydalangan?

o‘rxun-enasoy

oromiy

so‘g‘d

barchasi

#4. n undoshi qachon m tarzida talaffuz qilinadi?

b va m harflaridan oldin kelganida

so‘z boshida

ikki unli o‘rtasida kelganida

so‘z oxirida

#5. o‘ unlisi qaysi so‘zlarda torroq talaffuz qilinadi?

bo‘ri, qo‘ri, jo‘ra, mo‘tabar

bo‘ri, qo‘ri, xo‘roz, ro‘mol

ko‘l, o‘s, cho‘l, jo‘ra, mo‘tabar

ko‘l, o‘s, qo‘ri, xo‘roz

#6. O‘zbek xalqi qaysi davrlarda lotin yozuvidan foydalangan?

VIII asrdan 1929-yilga qadar

1930-yildan 1940-yilgacha

1940-yildan boshlab

VIII asrdan 1939-yilga qadar

#7. Qator kelgan unlilarning birini tushirib, boshqasini cho‘­ziqroq talaffuz qilish mumkin bo‘lgan so‘zlarga misol keltiring.

A va B

saodat, maorif, xushmuomala, muovin, muammo

shoir, toir, joiz, geolog, geometriya

doim, oila, soat, sharoit, maishat, doira

#8. Qanday hollarda i unlisi bilinar-bilinmas talaffuz qilinadi?

so‘z boshida

r va l undoshlaridan oldin kelsa

ikki undosh orasida kelsa

so‘z oxirida

#9. Qaysi so‘zlarda e unlisi to‘liq talaffuz qilinadi?

kecha, okean, material

kecha, ekran, ne’mat

telefon, teatr, okean, material

telefon, teatr, okean, ek­ran, ne’mat

#10. Adabiy me’yor asosida to­vush o‘zgarishiga uchragan so‘z­larni keltiring.

tonna, noyabr

A va B

sana, angla, qaynoq

ishlov, dumaloq, savob

#11. o‘ unlisi qaysi so‘zlarda kengroq talaffuz qilinadi?

bo‘ri, qo‘ri, xo‘roz, ro‘mol

ko‘l, o‘s, cho‘l, jo‘ra, mo‘tabar

bo‘ri, qo‘ri, jo‘ra, mo‘tabar

ko‘l, o‘s, qo‘ri, xo‘roz

#12. Qaysi so‘zlarda a unlisi o unlisiga monand aytiladi?

A va C

savob, zamon so‘zlarida

qaynoq, ishlov, dumaloq, bo‘yoq

tonna, noyabr

#13. q va k undoshlari bilan tugagan so‘zlarga qanday qo‘shimchalar qo‘shilsa, har doim fonetik yozuv asosida yoziladi?

k va q undoshi bilan boshlanuvchi qo‘shimchalar

jo‘nalish kelishigi qo‘shimchasi

egalik qo‘shimchalari

barchasi

#14. Jarangli undoshlarni sanang.

p, f, s, k, t, ch, sh, q, h, x

m, n, ng, y, r, l, s, t, q, x» h

b, v, z, g, d, dj, j, g‘, y, l, r, m, n, ng

p, f, s, k, d, ch, sh, q, h, x

#15. To‘g‘ri yozish me’yorlarini o‘rganuvchi bo‘lim qanday nomlanadi?

orfografiya

paremiologiya

fonetika

grafika

#16. Qator kelgan unlilar ora­siga bir undosh qo‘shib talaffuz qilish mumkin bo‘lgan so‘zlarga misol keltiring.

saodat, maorif, xushmuomala, muovin, muammo

doim, oila, soat, sharoit, maishat, doira

A va B

shoir, toir, joiz, geolog, geometriya

#17. 1) …unarli; 2) …or; 3) …ayol; 4) …alq; 5) …ayrli; 6) …ullas; 7) osh…ona; 8) …indiston; 9) a…loq; 10) …ola…vol; 11) …alokat; 12) e…timol; 13) …ushyorlik; 14) …atti-…arakat; 15) mu…lis; 16) …abar; 17) ba…il; 18) …asis; 19) …asad; 20) go…-go…; 21) me…natkash; 22) …ovuz; 23) …osil; 24) …uquq; 25) …iylakor; 26) …ato; 27) …okkey; 28) …o‘roz. Ushbu so‘zlarning qaysilarida bo‘g‘iz undoshi ishlatiladi?

2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 14 (1), 15, 16, 17, 18, 26, 27, 28

1, 8, 10, 11, 12, 14 (2), 19, 20, 22, 23, 24

1, 8, 10, 11, 12, 13, 14 (2), 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25

2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 13, 14 (1), 15, 16, 17, 18, 26, 27, 28

#18. Qanday hollarda til oldi undoshi lab-lab tarzida talaffuz qilinadi?

o‘zidan keyin lab-lab undoshi kelsa

ikki unli o‘rtasida kelganida

so‘z boshida

so‘z oxirida

#19. Orfografiya qanday ma’noni anglatadi?

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «epos» – «aytmoq»

yunoncha, «orfo» – «so‘z», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «epos» – «so‘zlamoq», «nutq»

#20. O‘zbek xalqi qaysi davrlarda arab yozuviga asoslangan eski o‘zbek yozuvidan foydalangan?

VIII asrdan 1929-yilga qadar

1930-yildan 1940-yilgacha

1940-yildan boshlab

VIII asrdan 1939-yilga qadar

#21. Jarangsiz undoshlarni sanang.

p, f, s, k, d, ch, sh, q, h, x

b, v, z, g, d, dj, j, g‘, y, l, r, m, n, ng

m, n, ng, y, r, l

p, f, s, k, t, ch, sh, q, h, x

#22. Nutq tovushlarining asosiy vazifasi nima?

fikrni ifodalash

ma’no farqlash

izohlash

bo‘rttirish

#23. Nechta jaranglining nechta jarangsiz jufti bor?

9 ta

10 ta

8 ta

7 ta

#24. To‘g‘ri talaffuz me’yorlarini o‘rganuvchi bo‘lim qanday nomlanadi?

fonetika

paremiologiya

orfoepiya

grafika

#25. Yangi o‘zbek alifbosini ayting.

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz O‘o‘ G‘g‘ Shsh Chch Ngng

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Yy Uu Vv Xx Zz O‘o‘ G‘g‘ Shsh Chch Ngng

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Rr Qq Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz O‘o‘ G‘g‘ Shsh Chch Ngng

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz O‘o‘ G‘g‘ Chch Shsh Ngng

#26. O‘zbek xalqi 1940-yildan boshlab qaysi yozuvdan foydalangan?

kirill yozuvidan

so‘g‘d yozuvidan

lotin yozuvidan

eski o‘zbek yozuvidan

#27. Qaysi so‘zlarda o unlisi o‘ unlisiga monand aytiladi?

A va C

savob, zamon so‘zlarida

qaynoq, ishlov, dumaloq, bo‘yoq

tonna, noyabr

#28. So‘z oxirida talaffuzda qanday hodisalar kuzatilishi mumkin?

A va B

jarangli tovushlarning jarangsizlashuvi

undosh tovushning tushib qolishi

jarangsiz undoshning jaranglilashuvi

#29. Qaysi so‘zlarda tutuq belgisi yozuvda tushirib qoldiriladi?

barchasi

mo‘jiza, mo‘tadil, mo‘tabar

sur’at, san’at, mo‘tabar

da’vat, mo‘tadil, mo‘jiza

#30. Qanday hollarda i unlisi u unlisiga monand aytiladi?

so‘z boshida

ikki bo‘g‘inli so‘zlarning birinchi bo‘g‘inida lablangan u unlisi ta’sirida

so‘z oxirida

r va l undoshlaridan oldin kelsa

Oldingisi

Tugatish

Mavzulashtirilgan testlar>>