Orfografiya test

Ona tilidan testlar to’plami. Orfografiya test.

Orfografiya  so’zining ma’nosi (grek. Orthos- «to‘g‘ri»+grapho – «yozaman») yozuv sistemasining grafikadan keyingi ikkinchi komponenti bo‘lib, u to‘g‘ri  yozish me’yorlarini belgilaydigan qoidalar tizimidan tarkib topadi. Bunday qoidalar tizimini o‘rganadigan fan (tilshunoslikning bir bo‘limi) ham orfografiya deb nomlanadi.

       Orfogramma – so‘zlarning yoki so‘z tarkibidagi fonema va morfemalarning imlo qoidalariga muvofiq yozilgan adabiy-orfografik shakli.

Grafika muayyan tilning fonetik-fonologik, leksik-semantik va morfologik birliklarini yozuvda ifodalash uchun maxsus shakllantirilgan optik-grafik belgilar tizimidir. Bu tizim belgilarining har biri grafik tilshunoslikda grafemalar sanaladi.  Yozuvning tovush tili bilan aloqasi, odatda, ana shu grafemalar vositasida amalga oshiriladi. Shuning uchun ular grafik tizimning eng asosiy strukturaviy-funksional  birligi hisoblanadi.

Grafema tashqi (moddiy) va ichki (mavhum) tomonlari bor bo‘lgan bilateral birlikdir. U shu ikki tomonning – ifodalovchi va ifodalanuvchilarning uzviy bog‘liq bo‘lishiga asoslanadi. Uni quyidagi chizmalar shaklida tavsiflash mumkin.

 

Mundarija

Natija

#1. Orfoepiya qanday ma’noni anglatadi?

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «so‘z», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «epos» – «so‘zlamoq», «nutq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘ri», «epos» – «aytmoq»

#2. Qaysi so‘zlarda tutuq belgisi yozuvda tushirib qoldiriladi?

da’vat, mo‘tadil, mo‘jiza

barchasi

mo‘jiza, mo‘tadil, mo‘tabar

sur’at, san’at, mo‘tabar

#3. Yangi o‘zbek alifbosini ayting.

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz O‘o‘ G‘g‘ Shsh Chch Ngng

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Yy Uu Vv Xx Zz O‘o‘ G‘g‘ Shsh Chch Ngng

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz O‘o‘ G‘g‘ Chch Shsh Ngng

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Rr Qq Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz O‘o‘ G‘g‘ Shsh Chch Ngng

#4. O‘zbek xalqi qadimda qay­si yozuvlardan foydalangan?

oromiy

so‘g‘d

barchasi

o‘rxun-enasoy

#5. Qaysi so‘zlarda e unlisi to‘liq talaffuz qilinadi?

kecha, okean, material

telefon, teatr, okean, ek­ran, ne’mat

kecha, ekran, ne’mat

telefon, teatr, okean, material

#6. O‘zbek xalqi qaysi davrlarda lotin yozuvidan foydalangan?

1940-yildan boshlab

1930-yildan 1940-yilgacha

VIII asrdan 1929-yilga qadar

VIII asrdan 1939-yilga qadar

#7. Qaysi so‘zlarda e unlisi i ga monand aytiladi?

telefon, teatr, okean, material

kecha, okean, material

telefon, teatr, okean, ek­ran, ne’mat

kecha, ekran, ne’mat

#8. To‘g‘ri talaffuz me’yorlarini o‘rganuvchi bo‘lim qanday nomlanadi?

fonetika

grafika

paremiologiya

orfoepiya

#9. Orfografiya qanday ma’noni anglatadi?

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «epos» – «so‘zlamoq», «nutq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «epos» – «aytmoq»

yunoncha, «orfo» – «so‘z», «grafo» – «chizmoq»

#10. Qaysi so‘zlarda o unlisi o‘ unlisiga monand aytiladi?

qaynoq, ishlov, dumaloq, bo‘yoq

A va C

savob, zamon so‘zlarida

tonna, noyabr

#11. So‘z oxirida talaffuzda qanday hodisalar kuzatilishi mumkin?

jarangsiz undoshning jaranglilashuvi

A va B

undosh tovushning tushib qolishi

jarangli tovushlarning jarangsizlashuvi

#12. Qator kelgan unlilar ora­siga bir undosh qo‘shib talaffuz qilish mumkin bo‘lgan so‘zlarga misol keltiring.

shoir, toir, joiz, geolog, geometriya

saodat, maorif, xushmuomala, muovin, muammo

A va B

doim, oila, soat, sharoit, maishat, doira

#13. Qator kelgan unlilarning birini tushirib, boshqasini cho‘­ziqroq talaffuz qilish mumkin bo‘lgan so‘zlarga misol keltiring.

doim, oila, soat, sharoit, maishat, doira

A va B

shoir, toir, joiz, geolog, geometriya

saodat, maorif, xushmuomala, muovin, muammo

#14. q va k undoshlari bilan tugagan so‘zlarga qanday qo‘shimchalar qo‘shilsa, har doim fonetik yozuv asosida yoziladi?

egalik qo‘shimchalari

jo‘nalish kelishigi qo‘shimchasi

k va q undoshi bilan boshlanuvchi qo‘shimchalar

barchasi

#15. Qanday hollarda i unlisi u unlisiga monand aytiladi?

r va l undoshlaridan oldin kelsa

so‘z boshida

so‘z oxirida

ikki bo‘g‘inli so‘zlarning birinchi bo‘g‘inida lablangan u unlisi ta’sirida

#16. Qanday hollarda i unlisi bilinar-bilinmas talaffuz qilinadi?

so‘z boshida

so‘z oxirida

r va l undoshlaridan oldin kelsa

ikki undosh orasida kelsa

#17. Adabiy me’yor asosida to­vush o‘zgarishiga uchragan so‘z­larni keltiring.

tonna, noyabr

sana, angla, qaynoq

ishlov, dumaloq, savob

A va B

#18. Nutq tovushlarining asosiy vazifasi nima?

izohlash

bo‘rttirish

fikrni ifodalash

ma’no farqlash

#19. To‘g‘ri yozish me’yorlarini o‘rganuvchi bo‘lim qanday nomlanadi?

grafika

paremiologiya

fonetika

orfografiya

#20. n undoshi qachon m tarzida talaffuz qilinadi?

so‘z oxirida

ikki unli o‘rtasida kelganida

so‘z boshida

b va m harflaridan oldin kelganida

#21. O‘zbek xalqi qaysi davrlarda arab yozuviga asoslangan eski o‘zbek yozuvidan foydalangan?

VIII asrdan 1929-yilga qadar

VIII asrdan 1939-yilga qadar

1940-yildan boshlab

1930-yildan 1940-yilgacha

#22. O‘zbek xalqi 1940-yildan boshlab qaysi yozuvdan foydalangan?

kirill yozuvidan

lotin yozuvidan

so‘g‘d yozuvidan

eski o‘zbek yozuvidan

#23. o‘ unlisi qaysi so‘zlarda kengroq talaffuz qilinadi?

bo‘ri, qo‘ri, jo‘ra, mo‘tabar

bo‘ri, qo‘ri, xo‘roz, ro‘mol

ko‘l, o‘s, cho‘l, jo‘ra, mo‘tabar

ko‘l, o‘s, qo‘ri, xo‘roz

#24. Jarangsiz undoshlarni sanang.

m, n, ng, y, r, l

p, f, s, k, d, ch, sh, q, h, x

p, f, s, k, t, ch, sh, q, h, x

b, v, z, g, d, dj, j, g‘, y, l, r, m, n, ng

#25. Jarangli undoshlarni sanang.

p, f, s, k, t, ch, sh, q, h, x

b, v, z, g, d, dj, j, g‘, y, l, r, m, n, ng

p, f, s, k, d, ch, sh, q, h, x

m, n, ng, y, r, l, s, t, q, x» h

#26. Qaysi so‘zlarda a unlisi o unlisiga monand aytiladi?

savob, zamon so‘zlarida

tonna, noyabr

A va C

qaynoq, ishlov, dumaloq, bo‘yoq

#27. Qanday hollarda til oldi undoshi lab-lab tarzida talaffuz qilinadi?

o‘zidan keyin lab-lab undoshi kelsa

so‘z boshida

so‘z oxirida

ikki unli o‘rtasida kelganida

#28. o‘ unlisi qaysi so‘zlarda torroq talaffuz qilinadi?

bo‘ri, qo‘ri, xo‘roz, ro‘mol

bo‘ri, qo‘ri, jo‘ra, mo‘tabar

ko‘l, o‘s, cho‘l, jo‘ra, mo‘tabar

ko‘l, o‘s, qo‘ri, xo‘roz

#29. 1) …unarli; 2) …or; 3) …ayol; 4) …alq; 5) …ayrli; 6) …ullas; 7) osh…ona; 8) …indiston; 9) a…loq; 10) …ola…vol; 11) …alokat; 12) e…timol; 13) …ushyorlik; 14) …atti-…arakat; 15) mu…lis; 16) …abar; 17) ba…il; 18) …asis; 19) …asad; 20) go…-go…; 21) me…natkash; 22) …ovuz; 23) …osil; 24) …uquq; 25) …iylakor; 26) …ato; 27) …okkey; 28) …o‘roz. Ushbu so‘zlarning qaysilarida bo‘g‘iz undoshi ishlatiladi?

1, 8, 10, 11, 12, 13, 14 (2), 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25

2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 14 (1), 15, 16, 17, 18, 26, 27, 28

2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 13, 14 (1), 15, 16, 17, 18, 26, 27, 28

1, 8, 10, 11, 12, 14 (2), 19, 20, 22, 23, 24

#30. Nechta jaranglining nechta jarangsiz jufti bor?

9 ta

7 ta

8 ta

10 ta

Oldingisi

Tugatish

Mavzulashtirilgan testlar>>