Orfografiya test

Ona tilidan testlar to’plami. Orfografiya test.

Orfografiya  so’zining ma’nosi (grek. Orthos- «to‘g‘ri»+grapho – «yozaman») yozuv sistemasining grafikadan keyingi ikkinchi komponenti bo‘lib, u to‘g‘ri  yozish me’yorlarini belgilaydigan qoidalar tizimidan tarkib topadi. Bunday qoidalar tizimini o‘rganadigan fan (tilshunoslikning bir bo‘limi) ham orfografiya deb nomlanadi.

       Orfogramma – so‘zlarning yoki so‘z tarkibidagi fonema va morfemalarning imlo qoidalariga muvofiq yozilgan adabiy-orfografik shakli.

Grafika muayyan tilning fonetik-fonologik, leksik-semantik va morfologik birliklarini yozuvda ifodalash uchun maxsus shakllantirilgan optik-grafik belgilar tizimidir. Bu tizim belgilarining har biri grafik tilshunoslikda grafemalar sanaladi.  Yozuvning tovush tili bilan aloqasi, odatda, ana shu grafemalar vositasida amalga oshiriladi. Shuning uchun ular grafik tizimning eng asosiy strukturaviy-funksional  birligi hisoblanadi.

Grafema tashqi (moddiy) va ichki (mavhum) tomonlari bor bo‘lgan bilateral birlikdir. U shu ikki tomonning – ifodalovchi va ifodalanuvchilarning uzviy bog‘liq bo‘lishiga asoslanadi. Uni quyidagi chizmalar shaklida tavsiflash mumkin.

 

Mundarija

Natija

#1. Nechta jaranglining nechta jarangsiz jufti bor?

9 ta

8 ta

7 ta

10 ta

#2. Orfografiya qanday ma’noni anglatadi?

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «epos» – «aytmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «so‘z», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «epos» – «so‘zlamoq», «nutq»

#3. To‘g‘ri yozish me’yorlarini o‘rganuvchi bo‘lim qanday nomlanadi?

orfografiya

paremiologiya

grafika

fonetika

#4. Qaysi so‘zlarda tutuq belgisi yozuvda tushirib qoldiriladi?

da’vat, mo‘tadil, mo‘jiza

sur’at, san’at, mo‘tabar

mo‘jiza, mo‘tadil, mo‘tabar

barchasi

#5. Qanday hollarda til oldi undoshi lab-lab tarzida talaffuz qilinadi?

o‘zidan keyin lab-lab undoshi kelsa

ikki unli o‘rtasida kelganida

so‘z boshida

so‘z oxirida

#6. O‘zbek xalqi qaysi davrlarda lotin yozuvidan foydalangan?

VIII asrdan 1929-yilga qadar

1940-yildan boshlab

VIII asrdan 1939-yilga qadar

1930-yildan 1940-yilgacha

#7. O‘zbek xalqi qadimda qay­si yozuvlardan foydalangan?

so‘g‘d

o‘rxun-enasoy

oromiy

barchasi

#8. Qator kelgan unlilarning birini tushirib, boshqasini cho‘­ziqroq talaffuz qilish mumkin bo‘lgan so‘zlarga misol keltiring.

A va B

doim, oila, soat, sharoit, maishat, doira

saodat, maorif, xushmuomala, muovin, muammo

shoir, toir, joiz, geolog, geometriya

#9. Jarangsiz undoshlarni sanang.

b, v, z, g, d, dj, j, g‘, y, l, r, m, n, ng

m, n, ng, y, r, l

p, f, s, k, d, ch, sh, q, h, x

p, f, s, k, t, ch, sh, q, h, x

#10. Orfoepiya qanday ma’noni anglatadi?

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘ri», «epos» – «aytmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «epos» – «so‘zlamoq», «nutq»

yunoncha, «orfo» – «so‘z», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «grafo» – «chizmoq»

#11. Jarangli undoshlarni sanang.

p, f, s, k, d, ch, sh, q, h, x

b, v, z, g, d, dj, j, g‘, y, l, r, m, n, ng

m, n, ng, y, r, l, s, t, q, x» h

p, f, s, k, t, ch, sh, q, h, x

#12. n undoshi qachon m tarzida talaffuz qilinadi?

b va m harflaridan oldin kelganida

ikki unli o‘rtasida kelganida

so‘z boshida

so‘z oxirida

#13. q va k undoshlari bilan tugagan so‘zlarga qanday qo‘shimchalar qo‘shilsa, har doim fonetik yozuv asosida yoziladi?

egalik qo‘shimchalari

k va q undoshi bilan boshlanuvchi qo‘shimchalar

barchasi

jo‘nalish kelishigi qo‘shimchasi

#14. To‘g‘ri talaffuz me’yorlarini o‘rganuvchi bo‘lim qanday nomlanadi?

fonetika

orfoepiya

paremiologiya

grafika

#15. o‘ unlisi qaysi so‘zlarda torroq talaffuz qilinadi?

bo‘ri, qo‘ri, jo‘ra, mo‘tabar

bo‘ri, qo‘ri, xo‘roz, ro‘mol

ko‘l, o‘s, cho‘l, jo‘ra, mo‘tabar

ko‘l, o‘s, qo‘ri, xo‘roz

#16. Qanday hollarda i unlisi u unlisiga monand aytiladi?

so‘z oxirida

ikki bo‘g‘inli so‘zlarning birinchi bo‘g‘inida lablangan u unlisi ta’sirida

r va l undoshlaridan oldin kelsa

so‘z boshida

#17. o‘ unlisi qaysi so‘zlarda kengroq talaffuz qilinadi?

ko‘l, o‘s, cho‘l, jo‘ra, mo‘tabar

ko‘l, o‘s, qo‘ri, xo‘roz

bo‘ri, qo‘ri, jo‘ra, mo‘tabar

bo‘ri, qo‘ri, xo‘roz, ro‘mol

#18. Qanday hollarda i unlisi bilinar-bilinmas talaffuz qilinadi?

so‘z oxirida

so‘z boshida

ikki undosh orasida kelsa

r va l undoshlaridan oldin kelsa

#19. Nutq tovushlarining asosiy vazifasi nima?

bo‘rttirish

izohlash

ma’no farqlash

fikrni ifodalash

#20. O‘zbek xalqi 1940-yildan boshlab qaysi yozuvdan foydalangan?

lotin yozuvidan

so‘g‘d yozuvidan

eski o‘zbek yozuvidan

kirill yozuvidan

#21. So‘z oxirida talaffuzda qanday hodisalar kuzatilishi mumkin?

jarangli tovushlarning jarangsizlashuvi

jarangsiz undoshning jaranglilashuvi

undosh tovushning tushib qolishi

A va B

#22. 1) …unarli; 2) …or; 3) …ayol; 4) …alq; 5) …ayrli; 6) …ullas; 7) osh…ona; 8) …indiston; 9) a…loq; 10) …ola…vol; 11) …alokat; 12) e…timol; 13) …ushyorlik; 14) …atti-…arakat; 15) mu…lis; 16) …abar; 17) ba…il; 18) …asis; 19) …asad; 20) go…-go…; 21) me…natkash; 22) …ovuz; 23) …osil; 24) …uquq; 25) …iylakor; 26) …ato; 27) …okkey; 28) …o‘roz. Ushbu so‘zlarning qaysilarida bo‘g‘iz undoshi ishlatiladi?

2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 14 (1), 15, 16, 17, 18, 26, 27, 28

1, 8, 10, 11, 12, 13, 14 (2), 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25

1, 8, 10, 11, 12, 14 (2), 19, 20, 22, 23, 24

2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 13, 14 (1), 15, 16, 17, 18, 26, 27, 28

#23. Qaysi so‘zlarda a unlisi o unlisiga monand aytiladi?

savob, zamon so‘zlarida

tonna, noyabr

qaynoq, ishlov, dumaloq, bo‘yoq

A va C

#24. Qaysi so‘zlarda e unlisi to‘liq talaffuz qilinadi?

kecha, ekran, ne’mat

kecha, okean, material

telefon, teatr, okean, material

telefon, teatr, okean, ek­ran, ne’mat

#25. Adabiy me’yor asosida to­vush o‘zgarishiga uchragan so‘z­larni keltiring.

tonna, noyabr

sana, angla, qaynoq

A va B

ishlov, dumaloq, savob

#26. O‘zbek xalqi qaysi davrlarda arab yozuviga asoslangan eski o‘zbek yozuvidan foydalangan?

1930-yildan 1940-yilgacha

VIII asrdan 1929-yilga qadar

1940-yildan boshlab

VIII asrdan 1939-yilga qadar

#27. Yangi o‘zbek alifbosini ayting.

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Yy Uu Vv Xx Zz O‘o‘ G‘g‘ Shsh Chch Ngng

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz O‘o‘ G‘g‘ Shsh Chch Ngng

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Rr Qq Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz O‘o‘ G‘g‘ Shsh Chch Ngng

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz O‘o‘ G‘g‘ Chch Shsh Ngng

#28. Qator kelgan unlilar ora­siga bir undosh qo‘shib talaffuz qilish mumkin bo‘lgan so‘zlarga misol keltiring.

shoir, toir, joiz, geolog, geometriya

doim, oila, soat, sharoit, maishat, doira

saodat, maorif, xushmuomala, muovin, muammo

A va B

#29. Qaysi so‘zlarda o unlisi o‘ unlisiga monand aytiladi?

qaynoq, ishlov, dumaloq, bo‘yoq

tonna, noyabr

savob, zamon so‘zlarida

A va C

#30. Qaysi so‘zlarda e unlisi i ga monand aytiladi?

kecha, ekran, ne’mat

kecha, okean, material

telefon, teatr, okean, ek­ran, ne’mat

telefon, teatr, okean, material

Oldingisi

Tugatish

Mavzulashtirilgan testlar>>