Orfografiya test

Ona tilidan testlar to’plami. Orfografiya test.

Orfografiya  so’zining ma’nosi (grek. Orthos- «to‘g‘ri»+grapho – «yozaman») yozuv sistemasining grafikadan keyingi ikkinchi komponenti bo‘lib, u to‘g‘ri  yozish me’yorlarini belgilaydigan qoidalar tizimidan tarkib topadi. Bunday qoidalar tizimini o‘rganadigan fan (tilshunoslikning bir bo‘limi) ham orfografiya deb nomlanadi.

       Orfogramma – so‘zlarning yoki so‘z tarkibidagi fonema va morfemalarning imlo qoidalariga muvofiq yozilgan adabiy-orfografik shakli.

Grafika muayyan tilning fonetik-fonologik, leksik-semantik va morfologik birliklarini yozuvda ifodalash uchun maxsus shakllantirilgan optik-grafik belgilar tizimidir. Bu tizim belgilarining har biri grafik tilshunoslikda grafemalar sanaladi.  Yozuvning tovush tili bilan aloqasi, odatda, ana shu grafemalar vositasida amalga oshiriladi. Shuning uchun ular grafik tizimning eng asosiy strukturaviy-funksional  birligi hisoblanadi.

Grafema tashqi (moddiy) va ichki (mavhum) tomonlari bor bo‘lgan bilateral birlikdir. U shu ikki tomonning – ifodalovchi va ifodalanuvchilarning uzviy bog‘liq bo‘lishiga asoslanadi. Uni quyidagi chizmalar shaklida tavsiflash mumkin.

 

Mundarija

Natija

#1. Qaysi so‘zlarda o unlisi o‘ unlisiga monand aytiladi?

A va C

tonna, noyabr

savob, zamon so‘zlarida

qaynoq, ishlov, dumaloq, bo‘yoq

#2. n undoshi qachon m tarzida talaffuz qilinadi?

so‘z oxirida

b va m harflaridan oldin kelganida

ikki unli o‘rtasida kelganida

so‘z boshida

#3. Nutq tovushlarining asosiy vazifasi nima?

izohlash

bo‘rttirish

fikrni ifodalash

ma’no farqlash

#4. Jarangli undoshlarni sanang.

p, f, s, k, d, ch, sh, q, h, x

p, f, s, k, t, ch, sh, q, h, x

b, v, z, g, d, dj, j, g‘, y, l, r, m, n, ng

m, n, ng, y, r, l, s, t, q, x» h

#5. Qaysi so‘zlarda a unlisi o unlisiga monand aytiladi?

qaynoq, ishlov, dumaloq, bo‘yoq

A va C

tonna, noyabr

savob, zamon so‘zlarida

#6. q va k undoshlari bilan tugagan so‘zlarga qanday qo‘shimchalar qo‘shilsa, har doim fonetik yozuv asosida yoziladi?

k va q undoshi bilan boshlanuvchi qo‘shimchalar

jo‘nalish kelishigi qo‘shimchasi

barchasi

egalik qo‘shimchalari

#7. Qaysi so‘zlarda e unlisi i ga monand aytiladi?

telefon, teatr, okean, material

telefon, teatr, okean, ek­ran, ne’mat

kecha, okean, material

kecha, ekran, ne’mat

#8. Adabiy me’yor asosida to­vush o‘zgarishiga uchragan so‘z­larni keltiring.

A va B

ishlov, dumaloq, savob

tonna, noyabr

sana, angla, qaynoq

#9. Qaysi so‘zlarda e unlisi to‘liq talaffuz qilinadi?

telefon, teatr, okean, ek­ran, ne’mat

telefon, teatr, okean, material

kecha, okean, material

kecha, ekran, ne’mat

#10. 1) …unarli; 2) …or; 3) …ayol; 4) …alq; 5) …ayrli; 6) …ullas; 7) osh…ona; 8) …indiston; 9) a…loq; 10) …ola…vol; 11) …alokat; 12) e…timol; 13) …ushyorlik; 14) …atti-…arakat; 15) mu…lis; 16) …abar; 17) ba…il; 18) …asis; 19) …asad; 20) go…-go…; 21) me…natkash; 22) …ovuz; 23) …osil; 24) …uquq; 25) …iylakor; 26) …ato; 27) …okkey; 28) …o‘roz. Ushbu so‘zlarning qaysilarida bo‘g‘iz undoshi ishlatiladi?

2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 13, 14 (1), 15, 16, 17, 18, 26, 27, 28

2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 14 (1), 15, 16, 17, 18, 26, 27, 28

1, 8, 10, 11, 12, 13, 14 (2), 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25

1, 8, 10, 11, 12, 14 (2), 19, 20, 22, 23, 24

#11. o‘ unlisi qaysi so‘zlarda kengroq talaffuz qilinadi?

ko‘l, o‘s, cho‘l, jo‘ra, mo‘tabar

ko‘l, o‘s, qo‘ri, xo‘roz

bo‘ri, qo‘ri, xo‘roz, ro‘mol

bo‘ri, qo‘ri, jo‘ra, mo‘tabar

#12. Qanday hollarda i unlisi bilinar-bilinmas talaffuz qilinadi?

ikki undosh orasida kelsa

r va l undoshlaridan oldin kelsa

so‘z oxirida

so‘z boshida

#13. Orfografiya qanday ma’noni anglatadi?

yunoncha, «orfo» – «so‘z», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «epos» – «so‘zlamoq», «nutq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «epos» – «aytmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «grafo» – «chizmoq»

#14. O‘zbek xalqi qaysi davrlarda arab yozuviga asoslangan eski o‘zbek yozuvidan foydalangan?

VIII asrdan 1939-yilga qadar

1930-yildan 1940-yilgacha

1940-yildan boshlab

VIII asrdan 1929-yilga qadar

#15. Jarangsiz undoshlarni sanang.

m, n, ng, y, r, l

p, f, s, k, t, ch, sh, q, h, x

b, v, z, g, d, dj, j, g‘, y, l, r, m, n, ng

p, f, s, k, d, ch, sh, q, h, x

#16. Qanday hollarda til oldi undoshi lab-lab tarzida talaffuz qilinadi?

so‘z oxirida

ikki unli o‘rtasida kelganida

so‘z boshida

o‘zidan keyin lab-lab undoshi kelsa

#17. O‘zbek xalqi qadimda qay­si yozuvlardan foydalangan?

so‘g‘d

barchasi

o‘rxun-enasoy

oromiy

#18. To‘g‘ri yozish me’yorlarini o‘rganuvchi bo‘lim qanday nomlanadi?

grafika

paremiologiya

orfografiya

fonetika

#19. Qaysi so‘zlarda tutuq belgisi yozuvda tushirib qoldiriladi?

mo‘jiza, mo‘tadil, mo‘tabar

sur’at, san’at, mo‘tabar

barchasi

da’vat, mo‘tadil, mo‘jiza

#20. Orfoepiya qanday ma’noni anglatadi?

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «epos» – «so‘zlamoq», «nutq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘­ri», «grafo» – «chizmoq»

yunoncha, «orfo» – «to‘g‘ri», «epos» – «aytmoq»

yunoncha, «orfo» – «so‘z», «grafo» – «chizmoq»

#21. Qanday hollarda i unlisi u unlisiga monand aytiladi?

so‘z boshida

ikki bo‘g‘inli so‘zlarning birinchi bo‘g‘inida lablangan u unlisi ta’sirida

r va l undoshlaridan oldin kelsa

so‘z oxirida

#22. o‘ unlisi qaysi so‘zlarda torroq talaffuz qilinadi?

ko‘l, o‘s, qo‘ri, xo‘roz

bo‘ri, qo‘ri, jo‘ra, mo‘tabar

bo‘ri, qo‘ri, xo‘roz, ro‘mol

ko‘l, o‘s, cho‘l, jo‘ra, mo‘tabar

#23. Qator kelgan unlilar ora­siga bir undosh qo‘shib talaffuz qilish mumkin bo‘lgan so‘zlarga misol keltiring.

doim, oila, soat, sharoit, maishat, doira

saodat, maorif, xushmuomala, muovin, muammo

A va B

shoir, toir, joiz, geolog, geometriya

#24. Qator kelgan unlilarning birini tushirib, boshqasini cho‘­ziqroq talaffuz qilish mumkin bo‘lgan so‘zlarga misol keltiring.

shoir, toir, joiz, geolog, geometriya

doim, oila, soat, sharoit, maishat, doira

saodat, maorif, xushmuomala, muovin, muammo

A va B

#25. Nechta jaranglining nechta jarangsiz jufti bor?

9 ta

10 ta

7 ta

8 ta

#26. Yangi o‘zbek alifbosini ayting.

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz O‘o‘ G‘g‘ Chch Shsh Ngng

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz O‘o‘ G‘g‘ Shsh Chch Ngng

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Yy Uu Vv Xx Zz O‘o‘ G‘g‘ Shsh Chch Ngng

Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Rr Qq Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz O‘o‘ G‘g‘ Shsh Chch Ngng

#27. To‘g‘ri talaffuz me’yorlarini o‘rganuvchi bo‘lim qanday nomlanadi?

orfoepiya

grafika

paremiologiya

fonetika

#28. O‘zbek xalqi qaysi davrlarda lotin yozuvidan foydalangan?

VIII asrdan 1939-yilga qadar

1940-yildan boshlab

VIII asrdan 1929-yilga qadar

1930-yildan 1940-yilgacha

#29. O‘zbek xalqi 1940-yildan boshlab qaysi yozuvdan foydalangan?

eski o‘zbek yozuvidan

so‘g‘d yozuvidan

lotin yozuvidan

kirill yozuvidan

#30. So‘z oxirida talaffuzda qanday hodisalar kuzatilishi mumkin?

A va B

undosh tovushning tushib qolishi

jarangli tovushlarning jarangsizlashuvi

jarangsiz undoshning jaranglilashuvi

Oldingisi

Tugatish

Mavzulashtirilgan testlar>>