Insonning eng katta boyligi — uning odobi va yaxshi xulqidir. Xulq odamning ichki dunyosini ko‘rsatadigan oynaga o‘xshaydi. Kimki halol, mehribon, odobli bo‘lsa, bunday inson hamma joyda e’zozlanadi. Yomon xulq esa aksincha, insonni obro‘siz qiladi. Shu bois xalqimiz “Odob – inson ziynati” deb bejiz aytmagan. Bugungi mavzuda biz xulq nima ekanini, Xulq haqida tushuncha, uning yaxshi va yomon tomonlarini, hayotdagi ahamiyatini bilib olamiz.
Mundarija
Xulq haqida tushuncha.
Reja:
-
Xulqning ma’nosi.
-
Yaxshi xulq belgilari.
-
Yomon xulq oqibatlari.
-
Maqollar va hikmatlar.
-
Xulqning jamiyatdagi o‘rni.
-
Xulosa
1. Xulq so’zining ma’nosi.
Xulq — arabcha so‘z bo‘lib, “odatiy hol, fe’l-atvor, o‘zini tutish” degan ma’nolarni anglatadi. Xulq — bu insonning fe’l-atvori, odatlari va o‘zini tutish tarzidir. Har bir odamning xulqi uning tarbiyasi, oilasi va jamiyatdagi muhitga bog‘liq. Xulq odamning ichki dunyosini tashqi muomala orqali ko‘rsatadi.
Kelajak soati 3-dars. Bizning xulqimiz
Xulq-atvor inson shaxsining jamiyatdagi o‘rni, odob-axloqi, o‘zini tutishi va boshqalar bilan munosabatini ifodalovchi tushunchadir. U insonning ichki dunyosi – e’tiqodi, qadriyatlari, tarbiyasi, dunyoqarashi bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, tashqi muomala, so‘z va harakatlarda namoyon bo‘ladi. Shuningdek, xulq-atvor shaxsning o‘z-o‘zini boshqarishi, jamiyat qoidalariga rioya qilishi va ijtimoiy hayotga moslashish darajasini ham belgilab beradi.
Xulq-atvor bir necha omillar ta’sirida shakllanadi. Eng avvalo, oilaviy tarbiya, ota-ona ibrati, keyinchalik esa maktab, do‘stlar davrasi, jamiyatdagi muhit inson xulqini shakllantiradi. Shu bois, kichik yoshdan boshlab bolaga yaxshi odatlar singdirish, rostgo‘ylik, halollik, odob, hurmat kabi sifatlarni tarbiyalash muhim ahamiyat kasb etadi.
Ijobiy xulq-atvor insonni yuksak martabalarga olib chiqadi. Halol, mehribon, odobli va mas’uliyatli odam jamiyatda hurmatga sazovor bo‘ladi. Yomon xulq-atvor – yolg‘on, beodoblik, qo‘pollik esa insonning obro‘sini tushiradi, jamiyatdagi munosabatlarini izdan chiqaradi. Shu sababdan xalqimizda “Odob – inson ziynati” degan hikmat bejiz aytilmagan.
Xulq-atvor nafaqat shaxsiy sifatlarni, balki butun bir xalqning madaniyati va qadriyatlarini ham namoyon etadi. Bir insonning toza, tartibli, odobli yurishi, boshqalarga hurmat bilan muomala qilishi orqali butun jamiyat haqida tasavvur hosil qilinadi. Shu jihatdan xulq-atvor millatning ma’naviy ko‘zgusi hisoblanadi.
Xulq-atvor tushunchasi keng qamrovli bo‘lib, u faqat tashqi muomala bilan cheklanmaydi. Insonning ichki madaniyati, sabr-bardoshi, muammolarni hal qilish uslubi ham xulq-atvorning ajralmas qismi hisoblanadi. Yaxshi xulqli inson har qanday vaziyatda o‘zini tuta biladi, hissiyotlariga berilmaydi va adolatli qaror qabul qilishga intiladi.
2. Yaxshi xulq belgilari.
Yaxshi xulqli inson odobli, halol, mehribon va sabrli bo‘ladi. Masalan:
-
Kattalarga hurmat ko‘rsatadi.
-
Kichiklarga mehribon bo‘ladi.
-
Yolg‘on gapirmaydi.
-
Do‘stlariga yordam beradi.
3. Yomon xulq oqibatlari.
Yomon xulq esa qo‘pollik, yolg‘on, dangasalik va tartibsizlikda ko‘rinadi. Bunday odatlar insonni obro‘siz qiladi, do‘stlardan uzoqlashtiradi va jamiyatda hurmatsizlikka olib keladi.
4. Xulq haqida maqollar va hikmatlar.
Xalqimizda xulq haqida ko‘plab hikmatli so‘zlar bor:
-
“Odob – inson ziynati.”
-
“Yaxshi xulq oltindan qimmat.”
-
“Til bor – do‘st orttirar, til bor – dushman qildirar.”
5. Xulqning jamiyatdagi o‘rni.
Har bir insonning xulqi nafaqat o‘ziga, balki butun jamiyatga ham ta’sir qiladi. Yaxshi xulqli inson jamiyatda hurmat topadi, boshqalarga ibrat bo‘ladi. Yomon xulqli inson esa jamiyatda obro‘siz bo‘ladi.
6. Xulosa.
Xulq — insonning ko‘zgusi. Yaxshi xulq insonni yuksaltiradi, yomon xulq esa pastga tushiradi. Shuning uchun har birimiz odobli, halol, mehribon va hurmatli bo‘lishimiz kerak.
