9-sinf Adabiyot fanidan Alpomish asari asosida Alpomish dostoni haqida insho.
Mundarija
Alpomish dostoni haqida insho.
Reja.
-
Kirish – xalq dostonlari va ularning ahamiyati.
-
“Alpomish” dostoni haqida umumiy ma’lumot.
-
Alpomish timsoli – mardlik, jasorat va vatanparvarlik timsoli.
-
Barchinoy obrazi – sadoqat, sabr va ayolning yuksak o‘rni.
-
Dostonning asosiy g‘oyalari va yoshlar uchun ibrati.
-
Xulosa.
Kirish.
Xalq og‘zaki ijodi — millat ma’naviyatining bebaho xazinasi hisoblanadi. Asrlar davomida xalqimiz turmush tarzi, orzu-umidlari va dunyoqarashini aks ettiruvchi ko‘plab asarlar yaratilgan. Shulardan biri — “Alpomish” dostoni bo‘lib, u o‘zbek xalqining eng qadimiy va mashhur qahramonlik dostonlaridan biridir. Bu doston faqatgina badiiy asar emas, balki xalqimizning tarixiy xotirasi, mardlik va vatanparvarlik haqidagi qarashlarini o‘zida mujassam etgan asardir. “Alpomish” avloddan-avlodga o‘tib kelayotganligi sababli, uning mazmuni bugungi kunda ham yoshlarni tarbiyalashda katta ahamiyat kasb etadi.
“Alpomish” dostoni haqida umumiy ma’lumot.
“Alpomish” dostoni o‘zbek xalqining orzu-umidlari va qahramonlik ruhi ifodasidir. Dostonning asosiy mazmuni mard va adolatparvar yigit Alpomishning turli sinovlardan o‘tib, el-yurtini himoya qilishi, sevgan qizi Barchinoyni qo‘ldan bermasligi, dushmanlarga qarshi kurashib g‘alaba qozonishi bilan bog‘liq. Bu asarda xalqimizning qadimiy urf-odatlari, oilaga, ota-onaga hurmati, do‘stlik va sadoqatga bo‘lgan e’tiqodi yorqin ifoda topgan.
Alpomish timsoli.
Alpomish dostonning bosh qahramonidir. U yigitlikning barcha eng yaxshi fazilatlarini o‘zida mujassam etgan obrazdir. Birinchidan, u — mardlik va jasorat timsoli. Har qanday qiyinchilikka dosh berib, dushmanga qarshi dadil kurashadi. Ikkinchidan, Alpomish — vatanparvar qahramon. U nafaqat o‘z baxti uchun, balki xalqining ozodligi va sha’ni uchun ham jonini ayamagan. Uchinchidan, Alpomish halol va adolatli inson sifatida tasvirlanadi. Uning qahramonligi orqali xalqimiz yosh avlodni mard, halol va adolatli bo‘lishga da’vat etgan.
Barchinoy obrazi.
Dostonning yana bir muhim timsoli — Barchinoy. U sadoqatli, sabrli va oqila qiz sifatida tasvirlanadi. Alpomish uzoq yo‘lga ketganda, Barchinoy unga sodiq qoladi, har qanday sinovda ham sevgan insonini unutmaydi. Shu jihatdan Barchinoy obrazi ayolning sadoqat va sabr timsoli sifatida gavdalanadi. Doston orqali xalqimiz ayolning oiladagi o‘rni, uning mehr-muhabbati va fidoyiligini qadrlaganini ko‘ramiz. Barchinoyning sabri va sadoqati tufayli Alpomishning jasorati yanada yuksaladi. Demak, doston faqat yigit mardligini emas, balki ayolning oliyjanob fazilatlarini ham ulug‘laydi.
9-sinf Adabiyot test savollari. Alpomish dostoni test
Dostonning asosiy g‘oyalari va yoshlar uchun ibrati.
“Alpomish” dostonida xalqimizning eng yuksak qadriyatlari ifoda topgan. Birinchidan, asarda vatanparvarlik g‘oyasi ustuvor o‘rin egallaydi. Ikkinchidan, do‘stlik va hamjihatlik ulug‘lanadi. Uchinchidan, sevgi va sadoqat, ota-onaga hurmat kabi axloqiy qadriyatlar ham keng yoritilgan. Bu fazilatlar yoshlar uchun ibrat bo‘lib xizmat qiladi. Chunki yoshlar “Alpomish” dostonini o‘qib, hayotda qanday inson bo‘lish kerakligini, qanday fazilatlar qadrlanishini anglab yetadilar.
Xulosa.
Xulosa qilib aytganda, “Alpomish” dostoni xalqimizning bebaho ma’naviy merosi hisoblanadi. Bu doston mardlik, vatanparvarlik, sadoqat va sabr kabi yuksak insoniy fazilatlarni tarannum etadi. Alpomish obrazi orqali biz xalqimizning mard va adolatli bo‘lishga intilishini ko‘rsak, Barchinoy obrazi orqali sadoqat va sabr fazilatlarining naqadar muhimligini anglaymiz. Shuning uchun ham “Alpomish” dostoni o‘zbek xalqining ma’naviy merosida beqiyos o‘rin tutadi va yosh avlodni tarbiyalashda muhim ahamiyat kasb etadi.
