Chingiz Aytmatov "Sarviqomat dilbarim” qissasi testlar.

#1. — Sekinroq, Ilyos, nafasi qaytib ketadi! — deb Asal quchog‘imdan Samadni tortib oldi. — Xo‘sh, endi nima deysiz? Qani, endi yechining. U tez kunda kattakon bo‘lib qoladi, shunda oyisi ham ishga boradi. Hammasi o‘rniga tushadi, hammasi yaxshi bo‘lib ketadi, shundaymasmi, o‘g‘ilcham? Qissadan olingan ushbu parcha orqali qanday mazmun yuzaga chiqqan?

Ilyos Asalning ishlamasligidan xafa edi, shu sababli Asal ishga chiqishga shoshiladi.

Ilyosning katta mablag’ topish tashvishi Asalni ham ishlashga undaydi.

Asal o’g’lining kichikligi uchun ishga chiqolmayotgan edi, chunki u ishlayotgan firmada yosh onalarning ishlashi mumkin emas edi.

Ilyosning qiyin holatini mablag’dan deb o’ylagan Asal ishlashga qaror qiladi, ammo o’g’li biroz kichikligi uchun bu ish orqaga qolayotgan edi.

#2. Qaysi javobda “Sarviqomat dilbarim” asaridagi Boytemir obraziga tegishli ma’lumot berilgan?

Urushdan qaytgandan so’ng yo’qotadigan hech narsasi, yashashdan maqsadi ham qolmaydi, ammo bir mushtipar va uning bolasi uni hayotga qaytaradi

Tog’ o’pirilishi natijasida oilasi halok bo’ladi, shundan so’ng yo’l ta’mirlovchi kasbini tanlaydi va insonlarga yordam berishga harakat qiladi

Ilyos va Asal o’rtasidagi munosabatning yomonlashuviga va oilaning buzilishiga sabab bo’ladi.

Urush davrida o’z oilasini dushmanlardan saqlab qolomaganligi uchun ulardan ajralishiga sabab bo’ladi.

#3. “Sarviqomat dilbarim” asari haqida to’g’ri shakllantirilgan javobni belgilang.

Yozuvchi Jontoy obrazi orqali haqiqiy do’st qanday sifatlarga ega bo’lishi kerakligini ochib beradi.

Asarda Boytemir obrazi orqali dastlab shirin hayot gashtini surgan, ammo ma’lum sabablar tufayli oilasidan ajralgan inson tasviri chizilgan.

Asarda Xadicha obrazi orqali eriga itoatkor, mehnatkash, bolajon ayol obrazi ochib beriladi.

Asarda ishtirok etgan Alibek obrazi orqali hayoti ziddiyatlarga ko’milgan, odatiy hayot tarzidan zerikkan, ammo mehnatkash inson obrazi ochib beriladi.

#4. “Sarviqomat dilbarim” qissasi mazmuniga oid quyidagi qaysi javob to’g’ri emas?

Asarda millat farzandlarinining ta’limga e’tiborsizligi ochib berilgan.

Asarda har qanday vaziyatga to’g’ri baho beroladigan va shu vaziyatda o’zini vazmin tuta oladigan inson tasviri mavjud.

Asarda eski qonun-qoidalarning zamonga moslab o’zgartirilmasligi tanqid qilingan.

Asarda har qanday vaziyatda ham ota-onaning o’z farzandini kechiruvchanligi yuzaga chiqqan.

#5. “Sarviqomat dilbarim” qissasida mehmonni ulug’ ko’radigan, “Mehmondan qochmaymiz, xursand bo‘lamiz”,- deya uni o’z uyiga taklif etgan qahramon kim edi?

Alibek

Boytemir

Ilyos

Asal

#6. “Sarviqomat dilbarim” qissasiga mazmuniga mos bo’lmagan javobni belgilang

Ilyos Asalning boshqa bilan yashayotganligini ko’rib turib ham unga o’zi bilan ketish taklifini beradi.

Boshidan o’tgan barcha tashvishlardan so’ng Ilyos o’zi uchun bir yo’l topolmay hhayotiga nuqta qo’yadi.

Boytemir Asalning barcha qarorlarini hurmat qilar edi, agar u Ilyos bilan ketmoqchi bo’lsa to’sqinlik qilmoqchi emas edi.

Boytemir Asalning boshidan o’tkazgan barcha voqealarni bilganidan so’ng unga beg’araz yordam qo’lini cho’zadi.

#7. — Samad! — deb chaqirdim men toychog‘imni. Ko‘rgim kelib ketdi. Bolalar menga qarab chopqillab kelishdi. — Amaki, bizni mashinada o‘ynatgani keldingizmi? — deb oldimga chopib keldi Samad. — Ha, ozgina sayr qildirmoqchiman sizlarni! — dedim men. Bolalar chuvillashib, hammasi birdaniga kabinaga chiqishdi. — Bu bizning tanish amakimiz, — deb maqtanardi Samad o‘rtoqlariga. Ushbu parchaga mos javobni belgilang.

Ushbu parchada bolalarni sayr qildirish orqali Ilyos o’g’lining diydoriga to’yib olmoqchi edi, hayotda bitta ma’no faqat shu qolgan edi.

Ushbu parchada u qishloqda hamma bolalarni sevar edi, Ilyos ham bu bolalarni ko’rganda har gal sayr qildirar edi.

Ilyos o’z mashinasini maqtash uchun har gal shunaqa qilar edi.

Ushbu parchada Ilyos bolalarni sayr qildirib kelish orqali Asalga yaqin bo’lishni xohlar edi.

#8. “Sarviqomat dilbarim” qissasidagi Boytemir obraziga mos bo’lmagan javobni belgilang. 1) Urush qiyinchiliklarini boshidan o’tkazgan qahramon yigit; 2) O’z do’sti uchun, hatto, yashab turgan uyini bo’shatib berishgacha borgan obraz; 3) O’z qo’shnisiga qiyin vaziyatda yordam qo’lini cho’za olgan oliyjanob obraz;

1,2

faqat 2

2,3

1,3

#9. “Sarviqomat dilbarim” qissasi mazmuniga oid to’g’ri shakllantirilgan javobni belgilang.

Boytemir Asalning qiyin vaziyatda qolganidan foydalanib unga erishib olmoqchi bo’ladi.

Asal Ilyosning xiyonatini bilsa ham uni kutadi, ammo uning Xadicha bilan oila qurib ketganini Boytemirdan eshitgach, umidi yo’qqa chiqadi

Ilyos Asalga bor gapni aytib bergani uchun Xadicha bilan ajraladi.

Ilyos xotini va farzandi boshqa bilan yashayotganini bilgach, bosh olib ketishga qaror qiladi, ammo bir kuch, ya’ni o’g’li uni bu fikrdan qaytaradi.

#10. “Sarviqomat dilbarim” qissasidagi Gulbara obraziga mos bo’lmagan javobni belgilang. 1) Ovuldagi urf-odatlarini buzib, yo’l qurilishida qahramonlik ko’rsatgan qiz edi; 2) Urush davrida bolalari bilan yolg’iz qolgan, shunday bo’lsa-da, erining o’rniga yo’l masteri bo’lib ishlagan ayol; 3) Ota-onasining roziligisiz begona yigit bilan qochib ketgan obraz;

2,3

faqat 3

1,2

1,3

#11. “Sarviqomat dilbarim” qissasida qaysi holatni Ilyos va Asalning oilasi buzilib ketishiga sabab sifatida ko’rsata olmaymiz?

Moddiy tomondan yetishmovchilik;

Jontoyning xasis va ko’rolmasligi;

Ilyosning tashvishlar sabab yo’ldan og’ishi;

Asalning itoatkorligi, ko’nuvchanligi

#12. “Sarviqomat dilbarim” qissasi mazmuniga ko’ra to’g’ri shakllantirilgan hukmni ko’rsating. 1) Ilyos Asal barcha voqeani bilib ketib qolganidan so’ng, uni izlab ovulga borishga yuragi chidamaydi va Xadicha bilan oila qurib ketadi; 2) Jontoy Xadichani yoqtirib qolgan edi, shu sababli Ilyosning barcha qilib yurgan ishlarini Asalga aytib beradi; 3) Ilyos sinab ko’rgan, ammo amalga oshira olmagan ishni u bilan yoshlikdan o’sgan eng yaqinlaridan biri amalga oshiradi;

2,3

faqat 3

1,3

1,2

#13. U taajjublanib, menga ma’yusgina boqdida, indamay uyga qaytib kirib: — Siz menga achinyapsizmi? — dedi. — Yo‘q, uning uchun emas. Bilasizmi… Siz uchun tashvishlanyapman. Qiynalib qolasiz. Qanday qilib kun kechirmoqchisiz? — Ishlayman. Suyagim mehnatda qotgan. — Qaerda ishlaysiz? — Biror yerga joylasharman. Ammo uyga qaytmayman, ovulga ham bormayman. Mehnat qilib kun kechiraman. Ushbu parchda Asalning kayfiyatida qanday holat kuzatilmoqda edi?

achinish, ikkilanish

alam, g’urur

taajjub, hayrat

tashvish, ilojsizlik

#14. — Xo‘p, mayli, bake, kechirasiz, endi men ketay. Hozir biror yo‘lovchi mashina kelib qolar. Boytemir menga osoyishta va sergak ko‘zlarini qadab, diqqat bilan tikildi-da, miyig‘ida kulib qo‘ydi. — Shaharlik qirg‘izlar urf-odatlarimizni unutib qo‘yyaptilar-da. Jurnalist va Boytemir o’rtasidagi ushbu suhbatda ajratib ko’rsatilgan gap orqali nima ifoda etilgan?

Ovul ahlining shaharlarga ko’chib ketishi qoralangan.

Boytemirning mehmondo’stligi ochib berilgan.

Qirg’iz xalqi o’z an’analariga oyoq-osti qilayotganligi ifodalangan.

Jurnalist Boytemirni mensimaganligi ifodlangan.

#15. Ilyos Xadicha suhbati: — Tezroq olsang-chi! — dedim men. — Biron nima bo‘ldimi? — Asal… uyda yo‘q, ketib qolibdi! — Rostdanmi? — dedi ranglari oppoq oqarib ketgan Xadicha va o‘rnidan turdi-da, lablarini tishlab: — Kechir, kechir meni, Ilyos! Hammasiga men, men… — deya boshladi. Ushbu parchada ajratib ko’rsatilgan so’z orqali qanday uslubiy ma’no yuzaga chiqqan?

qayg’u, g’am

hayratlanish, taajjub

quvonch, shodlik

hasrat, ilojsizlik

#16. “Sarviqomat dilbarim” qissasi mazmuniga oid bo’lmagan javob variantini belgilang.

Asarda o’z kasbining ustalari hamisha e’tibor markazidan chetda qolishi tasvirlangan.

Asarda II jahon urushi tasviri uchraydi.

Asarda hayoti qiyinchiliklar bilan kechgan qalblar tasviri mavjud.

Asarda xalqlar ichida qadimdan shakllangan urf-odatlar haqida gap ketadi.

#17. So‘nggi marta uchrashuvimizda Asal meni quvonch bilan, shavq-zavq bilan kutib oldi. Yuzlari gulgun ochilib, ko‘zlari tabassumdan porlar edi. U kalta po‘stinim va etigimni yechirmasdanoq to‘g‘ri ichkariga sudradi. Ushbu parchada nima sababdan Asal bunday kayfiyatda edi?

Chunki ovuldan ota-onasi ularni ko’rish uchun kelgandi.

Chunki o’g’li Samad birinchi qadamlarini bosayotgan edi.

Chunki uyiga Ilyosning eng qadrdon do’sti tashrif qilgandi.

Chunki Asalning Ilyos bilan so’nggi uchrashuvi edi.

#18. Ilyos va Ermak o’rtasida bo’lib o’tgan quyidagi suhbatga diqqat qiling. — Bilmadim. Men kelsam, u ketib qolgan ekan. Aytishlaricha, Pomirning allaqaeridagi avtobazada bosh mexanik bo‘lib ishlayotgan emish. «Qoyilman, Alibek! Qoyilman senga, do‘stim! Puxta yigitsan!». Ushbu parchada ajratib ko’rsatilgan gap orqali qanday uslubiy ma’no yuzaga chiqqan?

ikkilanish, gumon

hasad, kibr

taajjub, hayrat

quvonch, xursandchilik

#19. “Sarviqomat dilbarim” qissasidagi Xadicha obrazi haqidagi XATO fikrni aniqlang. 1) Hayoti bir tekis davom etayotganda Ilyos uni yo’ldan uradi va oilasi buzilib ketadi. 2) Asalga Ilyos bilan bo’lib o’tgan barcha voqealarni aytib beradi, ammo keyin bu uchun afsuslanadi. 3) Yengiltak ayol edi, keyinchalik Ilyos bilan oilasi yaxshilanishi mumkin edi, ammo bu sabab ular ajralib ketadi.

2,3

faqat 3

1,2

1,3

#20. “Sarviqomat dilbarim” qissasi mazmuni to’g’ri shakllantirilgan javobni belgilang.

Ilyos Xadicha bilan ajralgandan so’ng, Asalning yoniga qaytishga nomus qiladi va uni unitishga harakat qiladi

Ilyos va Xadichaning ajralib ketishiga sabab ulaning farzandsizligi edi.

Asalning og’ir holatini ko’rgan ota-onasi uni Boytemirga nikohlab qo’yadi.

Ilyos Asalning boshqaga oilali bo’lib ketganligini Asalning singlisi orqali bilib oladi.

Chingiz Aytmatov «Sarviqomat dilbarim” qissasi testlar

Natija

#2. Qaysi javobda “Sarviqomat dilbarim” asaridagi Boytemir obraziga tegishli ma’lumot berilgan?

#3. “Sarviqomat dilbarim” asari haqida to’g’ri shakllantirilgan javobni belgilang.

#4. “Sarviqomat dilbarim” qissasi mazmuniga oid quyidagi qaysi javob to’g’ri emas?

#5. “Sarviqomat dilbarim” qissasida mehmonni ulug’ ko’radigan, “Mehmondan qochmaymiz, xursand bo‘lamiz”,- deya uni o’z uyiga taklif etgan qahramon kim edi?

#6. “Sarviqomat dilbarim” qissasiga mazmuniga mos bo’lmagan javobni belgilang

#9. “Sarviqomat dilbarim” qissasi mazmuniga oid to’g’ri shakllantirilgan javobni belgilang.

#11. “Sarviqomat dilbarim” qissasida qaysi holatni Ilyos va Asalning oilasi buzilib ketishiga sabab sifatida ko’rsata olmaymiz?

#16. “Sarviqomat dilbarim” qissasi mazmuniga oid bo’lmagan javob variantini belgilang.

#17. So‘nggi marta uchrashuvimizda Asal meni quvonch bilan, shavq-zavq bilan kutib oldi. Yuzlari gulgun ochilib, ko‘zlari tabassumdan porlar edi. U kalta po‘stinim va etigimni yechirmasdanoq to‘g‘ri ichkariga sudradi. Ushbu parchada nima sababdan Asal bunday kayfiyatda edi?

#20. “Sarviqomat dilbarim” qissasi mazmuni to’g’ri shakllantirilgan javobni belgilang.

LEAVE A REPLY Cancel reply

She'rlar to'plami

Alisher Navoiy haqida sherlar

Zahiriddin Muhammad Bobur ruboiylari va g’azallari

Zulfiya sherlari

Ona haqida tasirli sherlar

8-mart uchun sherlar

Bahor rasmlari

Bahor haqida sherlar bolalar va kattalar uchun

Navro’z bayrami urf – odatlari haqida