9-sinf Ona tili mavzulashtirilgan test 5. Ona tili fanidan testlar

#1. Muallif gapining kesimi qaysi fe’llar bilan ifodalanadi?

dedi, so‘zladi, gapirdi, buyurdi

so‘zladi, hikoya qildi, uyg‘ondi

bordi, aytdi, yozdi, qaytdi

keldi, ketdi, ajablandi

#2. Xalqimiz shuni istaydiki, yurtimiz tinch bo‘lsin, turmushimiz farovon bo‘lsin, mustaqilligimiz barqaror bo‘lsin. Berilgan gap turini aniqlang.

ergashgan qo‘shma gap

aralash murakkab qo‘shma gap

bir necha ergash gapli murakkab qo‘shma gap

bir necha bosh gapli murakkab qo‘shma gap

#3. Butun dunyoga ma’lumki, siz ham shuni unutmangki, Orolni saqlab qolish hammamizning burchimiz. Ushbu gap murakkab qo‘shma gapning qaysi turiga mansub?

qismlari uyushgan murakkab qo‘shma gap

bir necha bosh gapli qo‘shma gap

bir necha ergash gapli qo‘shma gap

aralash murakkab qo‘shma gap

#4. Tol ekdik suv bo‘yiga, soya-salqin bo‘lsin deb, G‘ayrat qilgan botirlar yotib damin olsin deb. Gapning turini aniqlang.

hol ergash gapli qo‘shma gap

qismlari uyushgan murakkab qo‘shma gap

bir necha ergash gapli murakkab qo‘shma gap

bir necha bosh gapli murakkab qo‘shma gap

#5. Yurt tinch – sen tinch. Ushbu bog‘lovchisiz qo‘shma gapni qaysi vosita orqali ergash gapli qo‘shma gapga aylantirish mumkin?

sabab bog‘lovchisi orqali

deb so’zi orqali

ko‘makchili qurilma orqali

ko’rsatish olmoshi orqali

#6. 1) Reja bajarilsa, dasturxon mo‘l bo‘lsa, yor-u do‘st, birodarlar qalin bo‘lsa, tantanalar qishgacha davom etaveradi; 2) Boshimda tegirmon toshi yurgizsinlar, etimni nishtar bilan tilsinlar, men sizdan ajralmayman; 3) Boshimda o‘ynar qamchilar, qon ko‘zlarimdan tomchilar, Bir benavo gul yanchilar, ozodkorim kelmasa; 4) Shuni unutmangki, siz kelajagimizsiz va butun umidimiz sizlardan. Berilgan gaplardan qaysilari bir necha ergash gapli murakkab qo‘shma gap hisoblanadi?

2, 4

1, 2

1, 2, 4

1, 2, 3, 4

#7. Ko‘chirma gap orasida kelgan muallif gapi qanday tinish belgilar bilan ajratiladi?

Muallif gapidan oldin vergul, muallif gapidan keyin vergul va tire qo‘yiladi.

Muallif gapidan oldin tire, muallif gapidan keyin vergul va tire qo‘yiladi.

Muallif gapi har ikki tomondan vergul va tire bilan ajatiladi.

Muallif gapidan keyin ikki nuqta qo‘yiladi.

#8. Agar kishi o’z hirslaridan ustun tura olsa, u o‘zidagi bor nuqsonlarni yo‘q qiladi va ular yaxshi sifatlarga aylanadi. Berilgan gap murakkab qo‘shma gapning qaysi turiga mansub?

bir necha bosh gapli qo‘shma gap

bir necha ergash gapli qo‘shma gap

aralashgan murakkab qo‘shma gap

qismlari uyushgan murakkab qo‘shma gap

#9. Uni tanib olish qiyin edi, chunki yelkalari kengaygandi, qiyofasi ancha keskinlashgandi va ko‘zlari dumaloq shakl olgan edi. Ushbu gap turi qaysi qatorda to‘g‘ri ko‘rsatilgan.

bog‘lovchisiz qo‘shma gap

bir necha ergash gapli qo‘shma gap

bir necha bosh gapli qo‘shma gap

aralash murakkab qo‘shma gap

#10. Shuni unutmangki, siz kelajagimizsiz va butun umidimiz sizlardan. Murakkab qo‘shma gap turini aniqlang.

bog‘lovchisiz qo‘shma gap

aralash murakkab qo‘shma gap

qismlari uyushgan murakkab qo‘shma gap

bir necha bosh gapli qo‘shma gap

#11. Ko‘chirma gapli qo‘shma gaplardagi ko‘chirma gap…

so‘zlovchining gapi

birovning aynan keltirilgan gapi

mazmuni saqlanib, shakli o‘zgartirilgan gap

tinglovchining gapi

#12. Qaysi qatordagi bog‘lovchisiz qo‘shma gapni sabab bog‘lovchilari (chunki, negaki) orqali ergash gapli qo‘shma gapga aylantirish mumkin?

Har kimga ozor bera ko‘rma, dunyo barchaga barobardir.

Saxovatsiz kishi mevasiz daraxtdir, mevasiz daraxtni kesib yondirgin.

Kuz keldi, yig‘im-terim ishlari boshlandi.

Qor yog’di – don yog’di.

#13. Boshimda o‘ynar qamchilar, qon ko‘zlarimdan tomchilar, Bir benavo gul yanchilar, ozodkorim kelmasa. Murakkab qo‘shma gap turini aniqlang.

qismlari uyushgan murakkab qo‘shma gap

bir necha bosh gapli qo‘shma gap

bir necha ergash gapli qo‘shma gap

aralash qo‘shma gap

#14. Turli bog‘lovchi vositalar bilan o‘zaro bog‘langan uch va undan ortiq gaplarning bir butunligidan qanday gap hosil bo‘ladi?

bog’langan qo‘shma gap

ergash gapli qo‘shma gap

murakkab qo‘shma gap

aralash murakkab qo‘shma gap

#15. Qismlari uyushgan murakkab qo‘shma gap berilgan qatorni toping.

Kimki umid bilan daraxt o‘tqazsa, bir kun kelib u daraxt shig‘il meva beradi, uni ekkan egasiga olqish-u rahmatlar yog‘diradi.

O‘sha yillar…mashoq terar edik, mol boqardik, g‘o‘za jo‘yakka kultivatsiya yurgizardik.

Agar kishi o‘zi hirslaridan ustun tura olsa, u o‘zidagi bor nuqsonlarni yo‘q qiladi va ular yaxshi sifatlarga aylanadi.

Kimki ota-onasini hurmat qilsa, u boshqalardan izzat topadi, el orasida yaxshi deb nom qozonadi.

#16. Muallif gapi va ko‘chirma gapdan tashkil topgan gap…

murakkab qo‘shma gap

ko‘chirma gapli qo‘shma gap

bog‘lovchisiz qo‘shma gap

bog‘langan qo‘shma gap

#17. Bolalik inson hayotining shunday poydevoridirki, umr binosining keyingi bo‘y-basti, salobati unga bog‘liq bo‘ladi. Ushbu gap turini aniqlang.

murakkab qo‘shma gap

bog‘langan qo‘shma gap

bog‘lovchisiz qo‘shma gap

ergash gapli qo‘shma gap

#18. Kimki umid bilan daraxt o‘tqazsa, bir kun kelib u daraxt shig‘il meva beradi, uni ekkan egasiga olqish-u rahmatlar yog‘diradi. Ushbu gap turini aniqlang.

bir necha bosh gapli qo‘shma gap

aralash murakkab qo‘shma gap

bir necha ergash gapli qo‘shma gap

qismlari uyushgan murakkab qo‘shma gap

#19. Qanday holatda ko‘chirma gapdan so‘ng qo‘shtirnoq yopilgach, vergul hamda tire qo‘yiladi?

ko‘chirma gap muallif gapidan oldin kelsa

A, B

ko‘chirma gap muallif gapining ichida kelsa

muallif gapi ko‘chirma gapning oldida kelsa

#20. Aralash murakkab qo‘shma gap qaysi qatorda berilgan?

Dam qushlar ovozi yangraydi, dam daryoning shovullashi eshitiladi, dam musiqa sadosi jaranglaydi.

Feruza uning javdirashlariga ko‘pda e’tibor bermaydi, biroq kampir shu qadar sezgirki, suhbatdoshi ne ko‘ydaligini darrov bilib oladi.

Reja bajarilsa, dasturxon mo‘l bo‘lsa, yor-u do‘st, birodarlar qalin bo‘lsa, tantanalar qishgacha davom etaveradi.

O‘zbek yoshlarining peshonasi shuning uchun ham yorug‘, iqboli balandki, ularning O‘zbekistondek jannnatmonand yurti bor.

#21. Murakkab qo‘shma gap necha turga bo‘linadi?

4

5

3

6

#22. Ko‘chirma gap muallif gapining orasida kelgan qatorni aniqlang.

Kampir oyoq ostida o‘sgan o‘tdan yulib, kiyik tomon yura boshladi: “Ma, jonvor, ma!”

Xalil bobo nevarasiga girgitton bo‘lib: “Hoy, bolam senga nima bo‘ldi? A? Nima qildi, toychog‘im-a”, – der edi.

“So‘z san’atining qudrati shundaki, – deydi Asqad Muxtor, – u hayotda aynan bo‘lmagan narsalarga, hodisalarga jon kiritib yuboradi”.

B va C

#23. Aralash murakkab qo‘shma gap keltirilgan javobni toping.

B, C

Umrimning anchagina qismi harbiy ishlarda o‘tgan, men bu yerda hech qanday qiyinchilik tortmayman, lekin sog‘ligim o‘z hukmini o‘tkazib turibdi.

Umr o‘tar, vaqt o‘tar, Xonlar o‘tar, taxt o‘tar.

Quvishga quvdim-u, hali ham ichim achiydi, bola bechora nima gunoh qildi.

#24. Ko‘chirma gap muallif gapidan oldin kelgan qatorni aniqlang.

A va C

Abdulla Oripov kelajak haqida shunday deb yozadi: “Ertangi kunimiz bugundan ham go‘zal bo‘ladi”.

“Intilganga tole yor”, – deydi xalqimiz.

“Biz yagona daraxtning butoqlaridek bir butun bo‘lgan taqdirdagina kuch qudrat kasb etamiz”, ¬¬¬– deydi O‘zbekiston xalq shoirasi Halima Xudoyberdiyeva.

#25. G‘anim kelsa, xonumoni kul bo‘lur, o‘z yurtida pachaqlash ma’qul bo‘lur. Qo‘shma gap turini aniqlang.

bir necha ergash gapli qo‘shma gap

bir necha bosh gapli qo‘shma gap

qismlari uyushgan murakkab qo‘shma gap

aralash murakkab qo‘shma gap

#26. Bir turdagi uch va undan ortiq gaplardan tashkil topgan gaplar…

bir necha bosh gapli murakkab qo‘shma gap

bir necha ergash gapli murakkab qo‘shma gap

qismlari uyushgan murakkab qo‘shma gap deyiladi

aralash murakkab qo‘shma gap

#27. Bag‘rim yoniq yuzim qora ko‘nglim siniq bo‘yim bukik sening ziyoratingga keldim sultonim. Gapda qanday tinish belgilari ifodalanmay qolgan?

3 ta vergul

4 ta vergul

1 ta ikki nuqta 2 ta vergul

2 ta nuqtali vergul va 1 ta vergul

#28. Muallif gapi ko‘chirma gapning ichida kelgan qatorni aniqlang.

Xalil bobo nevarasiga girgitton bo‘lib: “Hoy, bolam senga nima bo‘ldi? A? Nima qildi, toychog‘im-a”, – der edi.

“Millatlarni, elatlarni, – deydi M.Ulug‘ova, – buyuk do‘stlik birlashtiradi”.

Donolar deydi: “Bolaga mehrni buyruq bilan singdirib bo‘lmaydi”.

“Biz tinchlik daraxtini ekdik, uni endi do‘llardan, bo‘ronlardan asrashimiz kerak”, – deydi Muhammad Ali.

#29. Avliyolar alqagan el emish a’lo, So‘zi butun, tizzasi tik, ko‘ksi samo, Muzaffarlik ko‘rib o‘tgan bir avliyo – O‘zingizsiz, Sohibqiron Temur bobo. Ushbu she’riy parchada murakkab qo‘shma gapning qaysi turi qo‘llangan?

aralash murakkab qo‘shma gap

qismlari uyushgan murakkab qo‘shma gap

bir necha bosh gapli qo‘shma gap

bir necha ergash gapli qo‘shma gap

#30. Qaysi qatordagi ko‘chirma gapli qo‘shma gap tarkibida tinish belgisi noto‘g‘ri qo‘llangan?

Donodan so‘radilar,– “Ey donishmand, kishi uchun eng yaxshi narsa nima?”

“Rahmat, ona qizim”, – dedi muharrir mehri tovlanib.

Barcha o‘rinlarda tinish belgilari to‘g‘ri qo‘llangan.

“Zap yigit ekansiz-da, Tursunalijon. Barakalla, barakalla”, – dedi u.

Natija

#1. Muallif gapining kesimi qaysi fe’llar bilan ifodalanadi?

#2. Xalqimiz shuni istaydiki, yurtimiz tinch bo‘lsin, turmushimiz farovon bo‘lsin, mustaqilligimiz barqaror bo‘lsin. Berilgan gap turini aniqlang.

#3. Butun dunyoga ma’lumki, siz ham shuni unutmangki, Orolni saqlab qolish hammamizning burchimiz. Ushbu gap murakkab qo‘shma gapning qaysi turiga mansub?

#4. Tol ekdik suv bo‘yiga, soya-salqin bo‘lsin deb, G‘ayrat qilgan botirlar yotib damin olsin deb. Gapning turini aniqlang.

#5. Yurt tinch – sen tinch. Ushbu bog‘lovchisiz qo‘shma gapni qaysi vosita orqali ergash gapli qo‘shma gapga aylantirish mumkin?

#7. Ko‘chirma gap orasida kelgan muallif gapi qanday tinish belgilar bilan ajratiladi?

#8. Agar kishi o’z hirslaridan ustun tura olsa, u o‘zidagi bor nuqsonlarni yo‘q qiladi va ular yaxshi sifatlarga aylanadi. Berilgan gap murakkab qo‘shma gapning qaysi turiga mansub?

#9. Uni tanib olish qiyin edi, chunki yelkalari kengaygandi, qiyofasi ancha keskinlashgandi va ko‘zlari dumaloq shakl olgan edi. Ushbu gap turi qaysi qatorda to‘g‘ri ko‘rsatilgan.

#10. Shuni unutmangki, siz kelajagimizsiz va butun umidimiz sizlardan. Murakkab qo‘shma gap turini aniqlang.

#11. Ko‘chirma gapli qo‘shma gaplardagi ko‘chirma gap…

#12. Qaysi qatordagi bog‘lovchisiz qo‘shma gapni sabab bog‘lovchilari (chunki, negaki) orqali ergash gapli qo‘shma gapga aylantirish mumkin?

#13. Boshimda o‘ynar qamchilar, qon ko‘zlarimdan tomchilar, Bir benavo gul yanchilar, ozodkorim kelmasa. Murakkab qo‘shma gap turini aniqlang.

#14. Turli bog‘lovchi vositalar bilan o‘zaro bog‘langan uch va undan ortiq gaplarning bir butunligidan qanday gap hosil bo‘ladi?

#15. Qismlari uyushgan murakkab qo‘shma gap berilgan qatorni toping.

#16. Muallif gapi va ko‘chirma gapdan tashkil topgan gap…

#17. Bolalik inson hayotining shunday poydevoridirki, umr binosining keyingi bo‘y-basti, salobati unga bog‘liq bo‘ladi. Ushbu gap turini aniqlang.

#18. Kimki umid bilan daraxt o‘tqazsa, bir kun kelib u daraxt shig‘il meva beradi, uni ekkan egasiga olqish-u rahmatlar yog‘diradi. Ushbu gap turini aniqlang.

#19. Qanday holatda ko‘chirma gapdan so‘ng qo‘shtirnoq yopilgach, vergul hamda tire qo‘yiladi?

#20. Aralash murakkab qo‘shma gap qaysi qatorda berilgan?

#21. Murakkab qo‘shma gap necha turga bo‘linadi?

#22. Ko‘chirma gap muallif gapining orasida kelgan qatorni aniqlang.

#23. Aralash murakkab qo‘shma gap keltirilgan javobni toping.

#24. Ko‘chirma gap muallif gapidan oldin kelgan qatorni aniqlang.

#25. G‘anim kelsa, xonumoni kul bo‘lur, o‘z yurtida pachaqlash ma’qul bo‘lur. Qo‘shma gap turini aniqlang.

#26. Bir turdagi uch va undan ortiq gaplardan tashkil topgan gaplar…

#27. Bag‘rim yoniq yuzim qora ko‘nglim siniq bo‘yim bukik sening ziyoratingga keldim sultonim. Gapda qanday tinish belgilari ifodalanmay qolgan?

#28. Muallif gapi ko‘chirma gapning ichida kelgan qatorni aniqlang.

#29. Avliyolar alqagan el emish a’lo, So‘zi butun, tizzasi tik, ko‘ksi samo, Muzaffarlik ko‘rib o‘tgan bir avliyo – O‘zingizsiz, Sohibqiron Temur bobo. Ushbu she’riy parchada murakkab qo‘shma gapning qaysi turi qo‘llangan?

#30. Qaysi qatordagi ko‘chirma gapli qo‘shma gap tarkibida tinish belgisi noto‘g‘ri qo‘llangan?

LEAVE A REPLY Cancel reply