Tilshunoslik va uning bo’limlari. Grafika test. Fonetika testlar.
Grafika muayyan tilning fonetik-fonologik, leksik-semantik va morfologik birliklarini yozuvda ifodalash uchun maxsus shakllantirilgan optik-grafik belgilar tizimidir. Bu tizim belgilarining har biri grafik tilshunoslikda grafemalar sanaladi. Yozuvning tovush tili bilan aloqasi, odatda, ana shu grafemalar vositasida amalga oshiriladi. Shuning uchun ular grafik tizimning eng asosiy strukturaviy-funksional birligi hisoblanadi.
Mundarija
Natija
#1. 1) pa…ta; 2) …atar; 3) no‘…at; 4) ta…ta; 5) ba…t; 6) sha…ta; 7) ogo…; 8) …arf; 9) …alol; 10) …avaskor; 11) …ayvonot; 12) …ayot; 13) su…bat; 14) …arom. Ushbu so‘zlarning qaysi birida chuqur til orqa undoshi ishlatilishi kerak? A) 7, 8, 10, 11, 12, 13, 14 B) 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13 C) 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 D) 1, 2, 3, 4, 5, 6 457. 1) pa…ta; 2) …atar; 3) no‘…at; 4) ta…ta; 5) ba…t; 6) sha…ta; 7) ogo…; 8) …arf; 9) …alol; 10) …avaskor; 11) …ayvonot; 12) …ayot; 13) su…bat; 14) …arom. Ushbu so‘zlarning qaysi birida bo‘g‘iz undoshi ishlatilishi kerak?
#2. Urg‘u necha xil bo‘ladi?
#3. As’hob, is’hoq kabi so‘zlarda tutuq belgisi qanday vazifa bajargan?
#4. j va (dj)j undoshlari birbiri bilan qaysi xususiyatiga ko‘ra o‘xshash?
#5. j va (dj)j undoshlari birbiridan qaysi xususiyatlariga ko‘ra farqli?
#6. Qanday bo‘g‘inlar yopiq bo‘g‘in deyiladi?
#7. Portlovchi j tovushi ishtirok etgan so‘zlarga misol keltiring.
#8. Qaysi so‘zlarda f undoshi p ga monand aytiladi?
#9. Qanday hollarda so‘zlar qatordan qatorga ko‘chirilmaydi? 1. Bir unli yoki bir undosh ko‘chirilmaydi (o-i-la, mu-to-la-a). 2. Harflar birikmasi ajratilmaydi (ch, sh, ng). 3. Qisqartma so‘zlar ajratilmaydi (O‘zMU, BMT). 4. Sonlar o‘ziga tegishli izohi bilan qolishi kerak
#10. O‘zbek tilida nechta harf birikmasi mavjud?
#11. Jilmayadi o‘zida yo‘q shod Yangi oy ham ketmay qoshingdan. Etak-etak koinot Yulduzlarni sochar boshingdan. Misralar muallifi kim?
#12. Sirg‘aluvchi j tovushi ishtirok etgan so‘zlarga misol keltiring.
#13. Qaysi so‘zlarda f undoshi v ga monand aytiladi?
#14. Qaysi so‘zlarda tutuq belgisi tushib qolsa, uning paronimi hosil bo‘ladi?
#15. Tutuq belgisi qachon cho‘ziqroq talaffuz uchun xizmat qiladi?
#16. Bo‘g‘inlar qaysi xususiyatiga ko‘ra ochiq va yopiq turlarga bo‘linadi?
#17. Qanday bo‘g‘inlar ochiq bo‘g‘in deyiladi?
#18. n undoshi m tarzida talaffuz qilinishiga misol keltiring.
#19. ng harf birikmasi ishtirok etmagan so‘zlarga misol keltiring.
#20. Qaysi so‘zlarda qo‘sh undoshlarning biri talaffuz qilinmaydi?
#21. s va h undoshlari yonma-yon kelganida ularning alohida tovush ekanligini bildirish maqsadida qanday belgi ishlatiladi?
#22. Qanday undoshlar qo‘sh undosh deyiladi?
#23. Tutuq belgisi qanday vazifalarni bajaradi?1. Unlini cho‘zadi. 2. Unlini undoshdan ajratadi. 3. Harflarni farqlaydi (s va h undoshini). 4. Ma’noni farqlash.
#24. So‘z bo‘g‘inlaridan yoki gapda ishtirok etayotgan so‘zlardan birining boshqalariga nisbatan kuchliroq talaffuz qilinishi nima deyiladi?
#25. Tutuq belgisi qanday holatda ajratish vazifasini bajaradi?
#26. Gramm, metall kabi so‘zlarga qanday qo‘shimcha qo‘shilsa, qo‘sh undoshlardan biri tushirib qoldiriladi?
#27. ng harf birikmasi asosidagi so‘zlarga misol keltiring.
#28. Qaysi so‘zlarda qo‘sh undoshlarning har ikkalasi ham talaffuz qilinadi?
#29. Bir havo zarbi bilan aytiladigan birlik nima deyiladi?
