Tilshunoslik va uning bo’limlari. Grafika test. Fonetika testlar.
Grafika muayyan tilning fonetik-fonologik, leksik-semantik va morfologik birliklarini yozuvda ifodalash uchun maxsus shakllantirilgan optik-grafik belgilar tizimidir. Bu tizim belgilarining har biri grafik tilshunoslikda grafemalar sanaladi. Yozuvning tovush tili bilan aloqasi, odatda, ana shu grafemalar vositasida amalga oshiriladi. Shuning uchun ular grafik tizimning eng asosiy strukturaviy-funksional birligi hisoblanadi.
Mundarija
Natija
#1. Bir havo zarbi bilan aytiladigan birlik nima deyiladi?
#2. n undoshi m tarzida talaffuz qilinishiga misol keltiring.
#3. Gramm, metall kabi so‘zlarga qanday qo‘shimcha qo‘shilsa, qo‘sh undoshlardan biri tushirib qoldiriladi?
#4. Tutuq belgisi qanday vazifalarni bajaradi?1. Unlini cho‘zadi. 2. Unlini undoshdan ajratadi. 3. Harflarni farqlaydi (s va h undoshini). 4. Ma’noni farqlash.
#5. j va (dj)j undoshlari birbiri bilan qaysi xususiyatiga ko‘ra o‘xshash?
#6. Qanday bo‘g‘inlar ochiq bo‘g‘in deyiladi?
#7. 1) pa…ta; 2) …atar; 3) no‘…at; 4) ta…ta; 5) ba…t; 6) sha…ta; 7) ogo…; 8) …arf; 9) …alol; 10) …avaskor; 11) …ayvonot; 12) …ayot; 13) su…bat; 14) …arom. Ushbu so‘zlarning qaysi birida chuqur til orqa undoshi ishlatilishi kerak? A) 7, 8, 10, 11, 12, 13, 14 B) 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13 C) 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 D) 1, 2, 3, 4, 5, 6 457. 1) pa…ta; 2) …atar; 3) no‘…at; 4) ta…ta; 5) ba…t; 6) sha…ta; 7) ogo…; 8) …arf; 9) …alol; 10) …avaskor; 11) …ayvonot; 12) …ayot; 13) su…bat; 14) …arom. Ushbu so‘zlarning qaysi birida bo‘g‘iz undoshi ishlatilishi kerak?
#8. So‘z bo‘g‘inlaridan yoki gapda ishtirok etayotgan so‘zlardan birining boshqalariga nisbatan kuchliroq talaffuz qilinishi nima deyiladi?
#9. Tutuq belgisi qachon cho‘ziqroq talaffuz uchun xizmat qiladi?
#10. As’hob, is’hoq kabi so‘zlarda tutuq belgisi qanday vazifa bajargan?
#11. Qaysi so‘zlarda qo‘sh undoshlarning har ikkalasi ham talaffuz qilinadi?
#12. Qaysi so‘zlarda tutuq belgisi tushib qolsa, uning paronimi hosil bo‘ladi?
#13. j va (dj)j undoshlari birbiridan qaysi xususiyatlariga ko‘ra farqli?
#14. Tutuq belgisi qanday holatda ajratish vazifasini bajaradi?
#15. ng harf birikmasi asosidagi so‘zlarga misol keltiring.
#16. ng harf birikmasi ishtirok etmagan so‘zlarga misol keltiring.
#17. Portlovchi j tovushi ishtirok etgan so‘zlarga misol keltiring.
#18. Qanday bo‘g‘inlar yopiq bo‘g‘in deyiladi?
#19. s va h undoshlari yonma-yon kelganida ularning alohida tovush ekanligini bildirish maqsadida qanday belgi ishlatiladi?
#20. Qaysi so‘zlarda qo‘sh undoshlarning biri talaffuz qilinmaydi?
#21. Jilmayadi o‘zida yo‘q shod Yangi oy ham ketmay qoshingdan. Etak-etak koinot Yulduzlarni sochar boshingdan. Misralar muallifi kim?
#22. Qaysi so‘zlarda f undoshi v ga monand aytiladi?
#23. Sirg‘aluvchi j tovushi ishtirok etgan so‘zlarga misol keltiring.
#24. Urg‘u necha xil bo‘ladi?
#25. Bo‘g‘inlar qaysi xususiyatiga ko‘ra ochiq va yopiq turlarga bo‘linadi?
#26. Qaysi so‘zlarda f undoshi p ga monand aytiladi?
#27. Qanday undoshlar qo‘sh undosh deyiladi?
#28. O‘zbek tilida nechta harf birikmasi mavjud?
#29. Qanday hollarda so‘zlar qatordan qatorga ko‘chirilmaydi? 1. Bir unli yoki bir undosh ko‘chirilmaydi (o-i-la, mu-to-la-a). 2. Harflar birikmasi ajratilmaydi (ch, sh, ng). 3. Qisqartma so‘zlar ajratilmaydi (O‘zMU, BMT). 4. Sonlar o‘ziga tegishli izohi bilan qolishi kerak
